Πού γίνεται ο σχολιασμός;

Στο τέλος του κάθε άρθρου υπάρχει σύνδεσμος για το ιστολόγιο του συγγραφέα, όπου και μπορείτε να αφήνετε τα σχόλιά σας.

Quiz: Πόσο καλά γνωρίζετε την Παλαιά Διαθήκη;

1 August 2010
Comments Off on Quiz: Πόσο καλά γνωρίζετε την Παλαιά Διαθήκη;

Στην Ελλάδα, αν ρωτήσεις έναν Χριστιανό αν πιστεύει πως η Αγία Γραφή είναι θεόπνευστο βιβλίο, θα σου απαντήσει χωρίς να το καλοσκεφτεί “Ναι”. Στην ουσία όμως ελάχιστοι έχουν ασχοληθεί με το να διαβάσουν ολόκληρη την Αγία Γραφή. Η μελέτη συνήθως περιορίζεται στην Καινή Διαθήκη και όχι στην Παλαιά.

Για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό; Είναι δυνατόν να πιστεύει κάποιος πως ο Θεός ενέπνευσε τη συγγραφή ενός βιβλίου και να βαριέται να το διαβάσει; Ουσιαστικά έχει απορρίψει την Παλαιά Διαθήκη, αλλά συνεχίζει να παραδέχεται τη θεοπνευστία της από συνήθεια ή σεβασμό στο δόγμα; Καθησυχάζεται από το ιερατείο ότι τα συχνά φρικτά περιεχόμενα της Παλαιάς Διαθήκης δεν αποτελούν πρόκληση στην πίστη του; Ίσως όλα, ίσως κανένα.

Εν πάσει περιπτώσει, η Συντακτική Ομάδα, εμπνευσμένη από αυτό το άρθρο στο ιστολόγιο “Ιστοριούλες πάσης φύσεως” σας παρουσιάζει το ίδιο κουιζ πολλαπλών επιλογών επί του λιγότερου γνωστού και μάλλον κατακριτέου περιεχομένου της Παλαιάς Διαθήκης με επαυξημένες δυνατότητες σε σχέση με το πρωτότυπο.

Το κουιζ αυτό είναι κατ’αρχάς μια πρόκληση στους Χριστιανούς αναγνώστες μας να αναλογιστούν πώς ένα βιβλίο που περιέχει τέτοια χωρία μπορεί να θεωρεθεί θεόπνευστο από ένα Θεό που συχνά αναφέρεται ως Θεός Αγάπης. Για τους μη Χριστιανούς αναγνώστες μας είναι μια καλή ευκαιρία να ελέγξουν τις γνώσεις τους γύρω από ένα βιβλίο που συχνά θέτουν στο στόχαστρο της κριτικής τους.

[QUIZZIN 1]

Δείτε το κουιζ…


Το ερωτηματολόγιο (με κάποιες διαφορές στις ερωτήσεις) πρώτη φορά εμφανίστηκε στο ιστολόγιο “Ιστοριούλες Πάσης Φύσεως”, αλλά επειδή είναι ανενεργό πλέον ο σχολιασμός γίνεται στο ιστολόγιο “On the way to Ithaca”.

ΦσΜ [2.1.1] Καθαρή Αμνησία

24 July 2010
Comments Off on ΦσΜ [2.1.1] Καθαρή Αμνησία
Αρθρογράφος: Ebonmuse
Μετάφραση: EvanT
Το άρθρο αυτό είναι τμήμα του άρθρου “Το Φάντασμα στη Μηχανή”.
« Προηγούμενο Άρθρο [2] • Περιεχόμενα Επόμενο Άρθρο [2.1.2] »

Αν και υπάρχουν πολύ πιο παράξενες νευρικές διαταραχές που υποστηρίζουν την ενότητα νου-εγκεφάλου, αρχικά θα εξετάσουμε μια σχετικά γνωστή και ξεκάθαρη· την αμνησία, την απώλεια ή διαταραχή της μνήμης. Η πιο συνηθισμένη της μορφή είναι η αδυναμία να ανακαλέσουμε κάποιο παλιό γεγονός λόγω χτυπήματος στο κεφάλι ή τραυματισμό του εγκεφάλου. Αυτή η αμνησία είναι γνωστή και ως “αναδρομική” και συνήθως είναι προσωρινή, επηρεάζει τις πιο πρόσφατες αναμνήσεις και περνά μετά από μερικές ώρες. Ωστόσο, αυτή η ενότητα θα ασχοληθεί με μια λιγότερο γνωστή μορφή αμνησίας με σοβαρότερες συνέπειες: την προδρομική αμνησία· την αδυναμία δημιουργίας νέων αναμνήσεων.

Η μόνιμη προδρομική αμνησία (η πλήρης αδυναμία δημιουργίας νέων αναμνήσεων χωρίς να επηρεάζεται η νοητική ικανότητα με οιονδήποτε τρόπο) είναι γνωστή και ως “καθαρή αμνησία”. (Η διαταραχή αυτή δραματοποιήθηκε το 2000 με την ταινία “Memento”). Συχνά προκαλείται από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ (οπότε και ονομάζεται Σύνδρομο Κόρσακωφ), αλλά μπορεί να έχει και άλλα αίτια. Η πιο γνωστή περίπτωση είναι ένας ασθενής ονόματι Χ.Μ., που έζησε στα μέσα του 20ου αιώνα. Μετά από ένα παιδικό τραύμα στο κεφάλι, ο Χ.Μ. άρχισε να υποφέρει από κρίσεις επιληψίας με πηγή τους κροταφικούς λοβούς του. Οι κρίσεις δεν ανταποκρίντονταν σε φάρμακευτική αγωγή και, για να τον θεραπεύσουν, οι γιατροί αφαίρεσαν μπροστινά τμήματα των κροταφικών λοβών του. Τα τμήματα που αφαίρεσαν περιείχαν τους ιπποκάμπους του· μέρος του εγκεφάλου απαραίτητο για τη δημιουργία νέων αναμνήσεων.

Το αποτέλεσμα της επέμβασης ήταν ο Χ.Μ. να αποκτήσει σοβαρή προδρομική αμνησία. Αν και η ευφυΐα του δεν επηρεάστηκε καθόλου και διατήρησε όλες τις αναμνήσεις πριν το χειρουργείο, έχασε εντελώς την ικανότητα να δημιουργεί νέες αναμνήσεις. Μόλις σταματούσε να προσέχει κάτι, ξεχνούσε εντελώς την ύπαρξή του. Δε θυμόταν την ημερομηνία, δεν ήξερε τίποτα από την επικαιρότητα και ξεχνούσε συζητήσεις με το που τελειώνανε. Οι Δρ. Brenda Milner και Suzanne Corkin τον παρακολουθούσαν χρόνια και ποτέ δεν τις αναγνώρισε, ούτε τις έμαθε ποτέ. Κάθε φορά που τον επισκέπτονταν έπρεπε να ξανασυστηθούν (Heilman 2002, σελ.149-150). (Μια συγκινητική περιγραφή της κατάστασης του Χ.Μ. υπάρχει στο βιβλίο “The Day His World Stood Still”).

Η μνήμη είναι ένα τόσο φυσικό και αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής μας που είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς θα ήταν να ζει κανείς χωρίς αυτή. Παρομοίως, είναι σχεδόν αδύνατο να περιγραφεί πόσο τραγική είναι η κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει άτομα σας τον Χ.Μ. και το πόσο σημαντικό είναι αυτό που έχουν χάσει. Η περιγραφή άλλης μιας περίπτωσης θα το κάνει πιο σαφές.

Το 1985 ο επαγγελματίας μουσικός Clive Wearing έπαθε οξεία εγκεφαλίτιδα· ένας ιός προκάλεσε μόλυνση στον εγκέφαλο, προκάλεσε φλεγμονή και σοβαρή εγκεφαλική βλάβη. Με τη βοήθεια της σύγχρονης επιστήμης επιβίωσε και ανένηψε, αλλά σύντομα έγινε φανερό ότι δεν επιβίωσε αλώβητος. Όπως και ο Χ.Μ., οι ιππόκαμποί του είχαν καταστραφεί, προκαλώντας μόνιμη προδρομική αμνησία.

Επιφανειακά, ο Wearing μοιάζει ίδιος και απαράλλαχτος. Τα συναισθήματά του είναι ακέραια, όπως και η ευφυΐα του και η λογική του, καθώς και οι μουσικές του ικανότητες. Ακόμα αναγνωρίζει τη γυναίκα του και τη χαιρετά με ευτυχία και στοργή όποτε τη βλέπει και ακόμη μπορεί να παίζει πιάνο και κλαβεσέν, με όλη τη μαεστρία που διέθετε και πριν την ασθένεια. Αλλά κάτι πλέον δεν πάει καλά. Η αμνησία του είναι τόσο έντονη που δε θυμάται τίποτα πέρα από τα τελευταία λίγα λεπτά, οπότε διαρκώς πιστεύει ότι μόλις έχει συνέλθει από την ασθένειά του. Διαρκώς γράφει στο ημερολόγιό του, ξανά και ξανά γεμίζοντας σελίδες επί σελίδων “Είμαι ξύπνιος για πρώτη φορά εδώ και χρόνια” (Time-Life 1991, σελ.85). Δε θυμάται να έχει κάνει παλιότερες εγγραφές, αρνείται ότι είναι ο συγγραφέας τους και γρήγορα εκνευρίζεται ότι του πει κάποιος ότι είναι γραμμένες με το γραφικό του χαρακτήρα. Ομοίως, κάθε φορά που η γυναίκα του, Δεββώρα, τον επισκέπτεται, ξεχνά την επίσκεψη με το που φύγει από το δωμάτιο. Όταν επιστρέψει, αν έχει λείψει πάνω από μερικά λεπτά, τη χαιρετάει χαρούμενος και δηλώνει ότι έχει να τη δει μήνες και ρωτάει πόσο καιρό ήταν αναίσθητος (Baddeley 1990, σελ.5).

Η βλάβη που έχει πάθει ο εγκέφαλος του Wearing τον έχει καταστήσει εντελώς ανίκανο να μάθει νέα πράγματα. Κάθε προσπάθεια να διδαχθεί κάτι καινούριο γρήγορα τον εκνευρίζει και φυσικά σε λίγα λεπτά έχει ξεχάσει όλη την εμπειρία. Διαβάζει το ίδιο βιβλίο και βλέπει την ίδια ταινία ξανά και ξανά με την ίδια έκπληξη για το τέλος, σα να είναι η πρώτη φορά. Η ασθένεια κατέστρεψε και μερικές παλιές αναμνήσεις. Θυμάται την παλιά του ζωή ως αχνό περίγραμμα και πλέον δεν ξέρει ποια είναι η βασίλισσα της Αγγλίας και ποιος έγραψε το “Ρωμαίος και Ιουλιέττα”.

Φυσικά, είναι εντελώς ανίκανος να ζήσει μόνος και χρειάζεται διαρκή φροντίδα. Αλλά υπάρχει και άλλη μια επιπλοκή της κατάστασής του που μπορεί να θεωρηθεί ευχή και κατάρα μαζί. Ο Clive Wearing δεν μπορεί να μάθει για τη φύση της κατάστασής του, όπως συμβαίνει με οποιοδήποτε άλλη γνώση. Αν του πούνε τι έχει, σίγουρα θα σοκαριστεί και θα περιέλθει σε απόγνωση, όπως και οποιοσδήποτε άλλος, αλλά σε λίγα λεπτά θα τα ξεχάσει όλα. Χωρίς μνήμη είναι εγκλωβισμένος σε ένα ατελείωτο παρόν, χωρίς παρελθόν και μέλλον. Χωρίς κάποια συνταρακτική εξέλιξη στην ιατρική, που θα επιτρέπει την επιδιόρθωση αυτής της εγκεφαλικής βλάβης, θα είναι έτσι μέχρι να πεθάνει.

Αν και ο Clive Wearing δεν μπορεί να δημιουργήσει νέες αναμνήσεις, τουλάχιστον θυμάται διαγραμματικά τη ζωή του. Ένας άλλος ασθενής δεν ήταν τόσο τυχερός, πάσχοντας από σοβαρότερη μορφή αμνησίας. Αυτόν τον παρακολουθούσαν ο Antonio Damasio και οι συνεργάτες του. Ο ασθενής, που έχει υποστεί πλήρη καταστροφή και των ιπποκάμπων και των κροταφικών λοβών (που πιστεύεται ότι είναι σημαντικοί για την αποθήκευση αναμνήσεων) πάσχει από από πλήρη αναδρομική αμνησία και σχεδόν πλήρη προδρομική αμνησία. Δεν μπορεί να δημιουργήσει νέες αναμνήσεις και δε μπορεί να ανακαλέσει παλιές. Είναι εγκλωβισμένος σε ένα αέναο παρόν, ένα κενό συνείδησης χωρίς μνήμη.

“Πραγματικά, δεν έχει καμία αίσθηση του χρόνου. Δεν μπορεί να μας πει τη χρονολογία και, όταν του ζητηθεί να πει στο περίπου, οι απαντήσεις του ποικίλουν από το 1942 ως το 2013… ο ασθενής δεν μπορεί να μας πει ούτε την ηλικία του. Μπορεί να μαντέψει, αλλά οι προσπάθειές του συνήθως είναι εντελώς λάθος. Τα δύο που ξέρει σίγουρα είναι ότι είναι παντρεμένος και έχει δυο παιδιά. Αλλά πότε παντρέυτηκε; Δεν μπορεί να θυμηθεί. Πότε γεννήθηκαν τα παιδιά του; Δεν ξέρει. Δεν μπορεί να τοποθετήσει τον εαυτό του στην ιστορία της οικογένειάς του.” (Damasio 2002, σελ.69-71)

Ο Δρ. Damasio μας ενημερώνει ότι η γυναίκα του ασθενούς τον χώρισε πριν 20 χρόνια και έκτοτε τα παιδιά του μεγάλωσαν και παντρεύτηκαν. Έχει αυτός ο άνδρας ψυχή; Υπό ποία έννοια έχει συνείδηση του εαυτού του; Βρίσκεται μετέωρος σε ένα κόσμο σκότους, ένα κενό χωρίς παρελθόν ή μέλλον, μόνο ένα διαρκώς μετακινούμενο παρόν που συνέχεια σβήνει από τα μάτια του.

Άλλη μια περίπτωση θα μας βεβαιώσει πόσο συντριπτική είναι αυτή η πάθηση και πόσο αφαιρεί από έναν άνθρωπο ένα βασικό του χαρακτηριστικό.

Ο ιππόκαμπος δεν είναι το μόνο κομμάτι της δομής του εγκεφάλου που είναι απαραίτητο για τη δημιουργία νέων αναμνήσεων. Ο ιππόκαμπος είναι τμήμα μιας ευρύτερης περιοχής του εγκεφάλου που συμβάλλει σ’αυτή τη λειτουργία. Ένα άλλο μέρος του όλου κυκλώματος, που συνδέεται άμεσα με τον ιππόκαμπο, είναι η ψαλίδα. ο Δρ.Kenneth Heilman μιλάει για μία ασθενή, ονόματι Flora Pape που της αφαιρέθηκαν και οι δύο ψαλίδες για να σωθεί από όγκο στον εγκέφαλο. Η Κα. Pope ζούσε στο ανατολικό Κεντάκι όλη της τη ζωή, μέχρι που μετακόμισε με τον άντρα της στο Jacksonville της Φλόριδα δύο χρόνια πριν την εγχείρηση. Όταν εγχειρίστηκε είχε δύο 20ρηδες γιους, που ζούσαν και οι δύο στο Κεντάκι.

Όταν πήρε εξιτήριο από το νοσοκομείο, ο άντρας της την γύρισε από το Gainesville στο σπίτι τους στο Jacksonville. Με το που φύγανε από το Gainesville, ο άντρας της παρατήρησε ότι κοίταζε έξω από το το παράθυρο και κάποια στιγμή είπε “Πω πω!” Τη ρώτησε τι πρόβλημα υπήρχε και του απάντησε “Πού πήγαν τα βουνά;”
– Ποια βουνά;
– Τα βουνα, ξέρεις!
– Μα δεν έχει βουνά εδώ.
– Δεν έχει βουνά στο Κεντάκι; Μάλλον θα είμαστε στα δυτικά. Τι δουλειά έχουμε εδώ;
Του Κου Pape του είχαν πει [οι γιατροί] ότι η επέμβαση μπορεί να χειροτέρευε τη μνήμη της, αλλά ξαφνιάστηκε.
– Αγάπη μου, δεν είμαστε στο Κεντάκι, είμαστε στη Φλόριδα.
– Γιατί είμαστε στη Φλόριδα;
Της είπε ότι είχαν μετακομίσει στο Jacksonville πριν από 2 χρόνια.
-Μετακομίσαμε στο Jacksonville; Γιατί;
Της είπε ότι τον είχε μεταθέσει εκεί η εταιρεία του.
– Και πού πάμε τώρα;
– Πίσω στο Jacksonville από το Gainesville. Έκανες εγχείρηση εγκεφάλου. Είχες ένα όγκο. Τώρα έχεις κάποια προβλήματα με τη μνήμη σου, αλλά οι γιατροί είπαν ότι θα φτιάξει με τον καιρό.
-Τα αγόρια ποιος τα προσέχει; ρώτησε.
– Κανείς. Έχουν μεγαλώσει και ζουν στο Κεντάκι.
– Τι εννοείς ότι μεγάλωσαν; Είναι έφηβοι ακόμη!
– Δεν είναι. Έχουν εικοσαρίσει. Θα έρθουν το σαββατοκύριακο να σε δουν.
Σταμάτησε να κάνει ερωτήσει και κοίταξε έξω από το παράθυρο του αυτοκινήτου. Μετά κοίταξε πάλι τον άντρα της και ρώτησε “Πού πήγαν τα βουνά;” (Heilman 2002, σελ.151-152)

Όπως και ο Χ.Μ, ο Clive Wearing και ο ασθενής του Δρ. Damasio, η απώλεια μνήμη της Κας Pape έμοιαζε μόνιμη και καμιά γνωστή θεραπεία δε θα μπορούσε να τη βοηθήσει. Η ερώτηση που αναγκαία ακολουθεί είναι: Σύμφωνα με τις δυϊστικές αντιλήψεις, τι συμβαίνει σ’αυτά τα άτομα; Πού είναι οι ψυχές τους;

Αν κάποιος από αυτούς δεν ήταν θρήσκος πριν την ασθένεια (δεν μπόρεσα να βρω πληροφορίες αν ήταν ή όχι) τώρα δε θα γίνουν ποτέ. Ένας προσηλυτιστής που θα προσπαθήσει να τους προσηλυτίσει έχει το πολύ μερικά λεπτά να συστηθεί, να τους γνωρίσει, να κερδίσει την εμπιστοσύνη τους, να τους εξηγήσει τα δόγματα της πίστης του και να τους πείσει να την αποδεχτούν. Μετά θα τα ξεχάσουν όλα και θα πρέπει να το πιάσει απ’την αρχή. Και αν η θρησκεία τους απαιτεί κάποια επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά ή τελετουργίες, το ζήτημα έχει λήξει. Λίγα λεπτά μετά τον προσηλυτισμό τους θα έχουν ξεχάσει ότι συνέβη το ο,τιδήποτε. Θα τους καταδικάσει ο Θεός γι’αυτό; Αν υποθέσουμε ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν ήταν θρήσκοι, τώρα είναι καταδικασμένοι να πάνε στην Κόλαση επειδή οι ψυχές τους εγκλωβίστηκαν σε ένα φαύλο κύκλο εγκεφαλικής χημείας;

Για την ακρίβεια, πώς μπορεί να εξηγηθεί αυτή η πάθηση με μια ψυχή; Όπως είπε ένας ερευνητής “οι αναμνήσεις ενός ατόμου καθορίζουν την έννοια του εαυτού του” (Persinger 1987, σελ.53). Χωρίς αναμνήσεις, η προσωπικότητα ενός ατόμου αλλάζει. Τα αποτελέσματα αυτής της πάθησης είναι ακόλουθα με τις προβλέψεις του υλισμού, αλλά συμβιβάζιονται δυσκολότερα με τον δυϊσμό.

« Προηγούμενο Άρθρο [2] • Περιεχόμενα Επόμενο Άρθρο [2.1.2] »

Συνέχεια…


Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο On the way to Ithaca, όπου και γίνεται ο σχολιασμός.

Τι σας έφταιξαν τα παιδάκια;

21 July 2010
Comments Off on Τι σας έφταιξαν τα παιδάκια;
Αρθρογράφος: Batcic


Μάλλον τα εκδικούμαστε, δεν υπάρχει άλλη εξήγηση! Τα παιδιά σε μικρή ηλικία είναι πανέξυπνα και εύστροφα, φρέσκα και ακούραστα, απειθάρχητα εκ φύσεως και γεμάτα όρεξη για ζωή. Επιπλέον, δεν έχουν γενικά υποχρεώσεις. Υπάρχει κάτι να μη ζηλέψουμε από το τεράστιο αποθεματικό πλεονεκτημάτων τους;;;

Μαθησιακή Διαδικασία, Ένα Συναρπαστικό Ταξίδι
Μια κλασσική απορία που περνάει από το μυαλό οποιουδήποτε πρόκειται να γίνει για πρώτη φορά γονιός, είναι η εξής: Πως θα το διδάξω; Πως ξεκινάς να εξηγήσεις από το απόλυτο μηδέν κάτι σε κάποιον; Η καθημερινή μας αισθητική δείχνει πως αυτό είναι αδύνατον! Θα το εξηγήσεις με λόγια; Δεν ξέρει λόγια; Θα το εξηγήσεις με νοήματα; Δεν ξέρει νοήματα! Με ένα απλό παράδειγμα, ας πάρουμε την πρώτη λέξη που βλέπω στο λεξικό των Τεγόπουλου και Φυτράκη. Αβαείο = (το) ουσ. (Κ αββαείον) καθολικό μοναστήρι που διοικείται από αβά | η κατοικία του αβά. Όχι ότι θα είχε κανένας πρεμούρα να εξηγήσει στο νεογνό τι είναι το αβαείο, αλλά το πρόβλημα παραμένει· πως εξηγείς τη λέξη αβαείο σε κάποιον που δεν ξέρει καν το άρθρο το, πόσο μάλλον τις λέξεις καθολικό, μοναστήρι, διοικείται και κατοικία; Εννοείται ότι μπορούμε να προβάλλουμε το παραπάνω πρόβλημα σε σαφώς πιο ενδιαφέρουσες και χρήσιμες λέξεις όπως μπαμπάς, μαμά και πεινάω!

Η φαινομενικά ανύπαρκτη απάντηση έρχεται από την ίδια τη φύση, η οποία έχει προικίσει τον άνθρωπο (με παρόμοιο τρόπο έχουν προικιστεί και τα ζώα), ώστε να μπορεί να επιβιώσει κάτω από την πίεση της φυσικής επιλογής, με τη δυνατότητα να μαθαίνει μέσα από μια συνεχή διαδικασία παρατήρησης επιθυμιών, δοκιμών και αποκρίσεων. Η απόκριση συγκεκριμένα μας ορίζει και την επιτυχή ή όχι έκβαση. Με άλλα λόγια, ότι έχει επιτυχή έκβαση, και ιδίως όταν επαναλαμβάνεται συνεχώς με επιτυχία (επαλήθευση), είναι κάτι στο οποίο μπορεί ο άνθρωπος να βασιστεί. Μπορεί, και επιβάλλεται να το μάθει!

* Το μωρό πεινάει και θέλει να φάει (επιθυμία) και πρέπει με κάποιον τρόπο να το εξηγήσει. Χρησιμοποιεί το μόνο πράγμα που ξέρει, το κλάμα (δοκιμή) και αναγνωρίζει ως αποτέλεσμα την παροχή τροφής από τη μαμά (απόκριση). Μέσα από το τρίπτυχο επιθυμία – δοκιμή – απόκριση το μωρό μόλις έμαθε πως θα ζητάει την τροφή του.
* Το μωρό θέλει να τραβήξει την προσοχή των γονιών του (επιθυμία). Παρατηρεί τους γύρω του να βγάζουν ήχους με το στόμα τους και να τραβάνε έτσι την προσοχή. Δοκιμάζει να παίξει με το στόμα και τη γλώσσα (δοκιμή) ώστε να βγάλει και αυτό ήχους και απολαμβάνει με ευχαρίστηση την απόκριση των γονιών, οι οποίοι τρέχουν πάνω του φωνάζοντας “ο Ζάχος μίλησε” (απόκριση)!!! Το μωρό εισέρχεται βαθμιαία στη χρήση του προφορικού λόγου.

Όσο περισσότερο το παιδάκι χειρίζεται τον προφορικό λόγο, τόσο περισσότερο διευρύνεται το φάσμα των εννοιών που μπορεί να μάθει, οπότε και γίνεται απαραίτητη, από μεριάς εγκεφάλου, η χρήση ενός συστήματος αρχειοθέτησης εννοιών και άμεσης ανάκλησης πληροφοριών. Επαναλαμβάνοντας από το παλαιότερο “Η Εξέλιξη στην Πολιτισμική Διάδοση των Θρησκειών (ή παίζει ο χριστιανικός θεός ζάρια;)“: Η μαθησιακή διαδικασία και η δυνατότητα αφομοίωσης κάθε παρεχόμενης πληροφορίας, στηρίζονται σε μια οργάνωση των εννοιών στων εγκέφαλο με τη χρήση προτύπων, τις οντολογικές κατηγορίες. Έτσι, κάνοντας χρήση των απλών οντολογικών κατηγοριών Πρόσωπο, Ζωό, Φυτό, Φυσικό Αντικείμενο, Εργαλείο, Τεχνούργημα έχουμε τη δυνατότητα να μαθαίνουμε διαρκώς καινούρια πράγματα κάνοντας αυτόματους συμπερασμούς με βάση τις ιδιότητες αυτών των οντολογικών κατηγοριών. Η πρόταση π.χ. «Ο Κανούλης είναι ο βασικός θηρευτής της νυφίτσας» αυτομάτως καταχωρεί στον εγκέφαλο μας ένα νέο ζώο με την ονομασία Κανούλης. Χωρίς να μας ενημερώσει κανένας για οτιδήποτε άλλο, συμπεραίνουμε ότι ο Κανούλης αναπνέει, τρέφεται, αναπαράγεται, και γεννάει άλλους Κανούληδες και όχι σκυλάκια ή γατάκια, κληρονομεί δηλαδή όλες τις γενικές ιδιότητες της οντολογικής κατηγορίας Ζώο. Και φυσικά, η μαθησιακή διαδικασία επιταχύνεται!

Ο Κατάλληλος Δάσκαλος
Κάπου εδώ γίνεται κατανοητό ότι ο άνθρωπος σε μικρή ηλικία, αν και δεν έχει ακόμα τη δυνατότητα παραγωγής γνώσης, διαθέτει ωστόσο τεράστια δυναμική εκμάθησης και καταχώρησης νέων πληροφοριών. Το μόνο που χρειάζεται είναι να του παρέχουν αυτές τις πληροφορίες. Ποιος είναι ο πλέον κατάλληλος φορέας για να του παρέχει τέτοιες πληροφορίες; Μα φυσικά ο μεγαλύτερος άνθρωπος ο οποίος διαθέτει πληθώρα γνώσεων και εμπειριών. Και η φύση για μια ακόμη φορά προνόησε ώστε ο νεαρός άνθρωπος να εμπιστεύεται και να νιώθει ασφάλεια κοντά στον μεγαλύτερο. Έτσι ο νεαρός άνθρωπος καθίσταται δεκτικός στην παροχή πληροφορίας, η οποία, όπως έχουμε δει, είναι (ή τουλάχιστον θα έπρεπε να είναι) πάντα προϊόν δοκιμής και επαλήθευσης.

Φόβος και Παράνοια (όχι στο Λας Βέγκας, αλλά σχεδόν παντού) – Οι Απαρχές
Ο γιος μου, την ώρα που γράφεται αυτό το άρθρο, είναι τεσσάρων ετών. Πριν από έναν χρόνο ξεκίνησε στον παιδικό σταθμό και τα αποτελέσματα στον χαρακτήρα του, όσον αφορά την κοινωνικοποίηση του, ήταν εντυπωσιακά. Αν και σφόδρα ορθολογιστής εγώ, υποσχέθηκα στον εαυτό μου ότι δεν θα κάνω ποτέ αντικήρυγμα στα θεολογικά, μέχρι να φτάσει σε κάποια ηλικία που θα μπορεί να καταλάβει τις εξηγήσεις μου, αλλά και ότι αυτές θα πρέπει να τις κρατάει μακριά από άλλα παιδάκια τα οποία μπορεί και να προσβάλλονται. Απολαύσαμε οικογενειακώς τις ιστορίες του από το σχολείο, τις καινούριες του δραστηριότητες, τις αχαλίνωτες σκέψεις του και όλα όσα μάθαινε καθημερινά ρουφώντας καθετί που είχαν να του δώσουν οι δασκάλες. Ώσπου μια μέρα επιστρέφει από τον παιδικό σταθμό και με ρωτάει:
– Μπαμπά, που πήγε ο Χριστούλης;
– Που πήγε αγόρι μου;
– Ψηλά στον ουρανό!
– (Καταπνίγοντας την αυθόρμητη απάντηση μου: Και τι είναι ο Χριστούλης, πιλότος;) Αλήθεια;
– Ναι, και μας βλέπει από εκεί!

Και ξαφνικά, η αμόλυντη και χρησιμότατη διαδικασία της μάθησης διεκόπη βάναυσα! Χριστούλης!!! Οντολογική κατηγορία: Πρόσωπο. Άρα έχει δύο χέρια, δύο πόδια, ένα κεφάλι κλπ. Μιλάει, τρέφεται, αναπτύσσεται! Αλλά και, ω του θαύματος, δεν υπόκειται σε περιορισμούς βαρύτητας και ανεβαίνει στον ουρανό, δεν πεθαίνει, και σε λίγα χρόνια θα μάθουμε ότι επίσης δεν αναπαράγεται (ντροπή!!!) και ότι εγκρίνει ή δεν εγκρίνει τις πράξεις μας. Επίσης διαθέτει και υπερ – όραση και υπερ – εγκέφαλο και μας παρακολουθεί όλους και καταγράφει τις κινήσεις μας. Χμμ, μάλλον δεν είναι πρόσωπο, είναι κάτι άλλο, ένας υπερφυσικός φορέας ή μια υπερφυσική δύναμη.
– Εεε καλά ρε μεγάλε, μήπως υπερβάλεις λίγο, σιγά μην πάθει και τίποτα το παιδάκι επειδή του είπαν την ιστορία του Χριστού.
– Νομίζετε; Για να δούμε…

Αυτό που συνέβη παραπάνω είναι η δημιουργία μιας νέας οντολογικής κατηγορίας, αυτής του Υπερφυσικού Φορέα.

Στον υπερφυσικό φορέα δεν χωράνε τι, γιατί, πως και πότε, απλά δεχόμαστε τις ιδιότητες του χωρίς αυτές να επαληθευτούν ποτέ!!! Και η νέα αυτή οντολογική κατηγορία δυστυχώς είναι ένας Δούρειος Ίππος, είναι μια υποδοχή για πλήθος βλαβερές ιδέες, συνήθειες και πρακτικές. Τα παιδάκια που διδάχτηκαν την ιστορία του Χριστούλη δεν έχουν κανέναν λόγο να μην αρχίσουν να δέχονται αβασάνιστα ότι:

  • Υπάρχει μια αόρατη υπερφυσική δύναμη στο μάτι κάποιων, η οποία εξ’ αποστάσεως μας προκαλεί πονοκέφαλο ή γενικότερη αδιαθεσία.
  • Υπάρχουν άνθρωποι με υπερφυσικές ικανότητες που προβλέπουν το μέλλον κοιτάζοντας τα άστρα.
  • Καλός και χρήσιμος ο γιατρός, αλλά υπάρχει κάποιος υπερφυσικός τύπος στον ουρανό που θα βοηθήσει τον άρρωστο πατέρα μας αν του ανάψουμε ένα κεράκι.
  • Υπάρχει νερό με την ιδιότητα της μνήμης, θυμάται τις επαφές του με φάρμακα και αν και είναι πλέον σκέτο νεράκι, μπορεί και γιατρεύει αρρώστιες χωρίς τις παρενέργειες που έχουν τα κακά φάρμακα
  • Υπάρχει κάποιος στον ουρανό ο οποίος βλέπει τα πάντα, και δεν εγκρίνει τον αυνανισμό, και όταν τα παιδάκια αυτά θα αυνανιστούν φυσιολογικά για πρώτη φορά, θα πρέπει να αισθάνονται ενοχές.
  • Ακόμα – ακόμα και ότι το βιάγκρα είναι αποτέλεσμα μιας παγκόσμιας καπιταλιστικής συνομωσίας! Δεν έχει σημασία το απίθανο της δήλωσης, δεν έχει σημασία τι είναι αυτός που το είπε. Θυμηθείτε ότι οι αποδείξεις έχουν χάσει πλέον την ισχύ τους!

Το ερώτημα μου απευθύνεται φυσικά σε όλους όσους εισάγουν τα παιδάκια για πρώτη φορά στα μονοπάτια της εγκεκριμένης από το κράτος παράνοιας. Τι σας έφταιξαν τα παιδάκια;;; Ζηλέψατε την ελευθερία τους και την ξεγνοιασιά τους; Έχετε αντιληφθεί τον πλασματικό κόσμο στον οποίον τα οδηγείτε; Και τέλος πάντων, με ποιο δικαίωμα φρενάρετε απότομα τον μαθησιακό τους οίστρο;

Συνέχεια…


Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο The Schrodinger’s Dragon, όπου γίνεται ο σχολιασμός.

Η θρησκεία είναι “παραμύθι”!

19 July 2010
Comments Off on Η θρησκεία είναι “παραμύθι”!
Αρθρογράφος: Στρατής


Χρόνια ολόκληρα, αναζητούσα με αγωνία τα στοιχεία εκείνα που θα ισχυροποιούσαν την πίστη στην θρησκεία των προγόνων μου. Έψαχνα με ένταση να βρω αποδείξεις για να στηρίξω λογικά, όλο το οικοδόμημα της πίστης στην θρησκεία, οι οποίες και θα επέτρεπαν στο μυαλό μου να ησυχάσει! Να ηρεμήσει από την αμφιβολία μήπως μου λέγαν ψέμματα.

Τελικά μου πήρε πολλά χρόνια, αλλά κατέληξα ότι οι θρησκείες είναι παραμύθια…

Δυστυχώς σε αυτήν την αναζήτηση μου δεν είχα τα εργαλεία που υπάρχουν σήμερα, όπως το ιντερνέτ και τα δορυφορικά κανάλια, τα οποία σου επιτρέπουν να αναζητήσεις την πληροφορία που δεν έχει λογοκριθεί από την εγχώρια βιομηχανία πίστης.

Τώρα λοιπόν που έγινε η θάλασσα γιαούρτι και πείστηκα, ότι και να υπάρχει θεός, τελικά δε δίνει δεκάρα τσακιστή για μας, βρίσκω κάθε μέρα μαργαριτάρια που σε βοηθάνε να δεις και την άλλη οπτική των θρησκειών.

Σε αυτό λοιπόν το άρθρο, παραθέτω ένα βίντεο από τον τρομερό αμερικανό κωμικό George Carlin. Το βίντεο αυτό που (ξανά)ανέβασα στο youtube.com με ελληνικούς υπότιτλους, ασχολείται με το μεγαλύτερο παραμύθι που ειπώθηκε ποτέ! Εξηγεί με παραστατικό τρόπο το παράλογο της πίστης και με μια «χούφτα» επιχειρήματα γκρεμίζει σε 10′ το όλο οικοδόμημα της.

Με σκληρή γλώσσα, επιτίθεται στην ανοησία και επικαλείται την λογική. Αποδεικνύει πέραν κάθε αμφιβολίας την ανυπαρξία του θεού, προκαλώντας τον στα ίσα. Φυσικά, αφήνει την τελική επιλογή στον θεατή. Εξάλλου, όπως πολύ σοφά έχει πει και ο καλλιτέχνης: «Έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε!». Άλλωστε η πίστη είναι εσωτερικό θέμα του καθενός και δεν θα δημιουργούσε πρόβλημα, αν παρέμενε μόνο εκεί… Αλλά δε θα αναπτύξω εδώ άλλο τις σκέψεις μου. Αυτό το αρθράκι έχει επεξηγηματικό χαρακτήρα, για τους Έλληνες θεατές, που θα ζοριστούν να κατανοήσουν τον καλλιτέχνη, διότι αγνοούν κάποιες λεπτομέρειες του.

Αρχίζουμε λοιπόν…

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=KksKe4pt3zc&]

Τα πρώτα 2 λεπτά, είναι υπέρ-αρκετά, για να δείξει με απλό τρόπο πόσο τραγικά απίθανη είναι η ιστορία που καταφέρνει με μεγάλη επιτυχία να πουλήσει η θρησκεία! Υποκλίνεται μάλιστα στη μεγαλύτερη κομπίνα όλων των εποχών.

Το επόμενο 2λεπτο είναι μια σκληρή κριτική στον υποτιθέμενο θεό! Του αρκούν 2 λεπτά για να αποδείξει, ότι αν τελικά υπάρχει, τότε μάλλον δεν νοιάζεται για μας. Σε αυτό το σημείο αναφέρει τους Ice Capades, τους οποίους εγώ μετέφρασα ως «Τζούλια», εκτιμώντας ότι εννοεί το χαμηλής ποιότητας θέαμα. Οι Ice Capades για την ιστορία, ήταν περιοδεύον θίασος με αθλητές του πατινάζ που διασκέδαζαν τον κόσμο από το 1940 έως το 1995.

Στο επόμενο λεπτό, εξηγεί γιατί προσκυνά τον ήλιο, που είναι σαφώς καλύτερος ως θεός. Αμέσως μετά και από το 05:22 μέχρι το 08:44 ασχολείται με την αδυναμία της προσευχής και την δύναμη του Joe Pesci.

Εξηγεί πως ο Pesci, που έμεινε στην ιστορία ως ο κακός μαφιόζος, μπορεί να είναι πιο ισχυρός και πιο αξιόπιστη λύση από τον θεό, υποδεικνύοντας φυσικά, την αδυναμία του ανθρώπου να εμπιστεύεται την «τύχη» του σε ανύπαρκτα χέρια.

Τελειώνοντας, ο μεγάλος κωμικός δίνει πρακτικές συμβουλές στου πιστούς, που αναζητούν την αιώνια γνώση, προτείνοντας τους νέα βιβλιογραφία. Εκεί λοιπόν, αναφέρει ένα σεξουαλικό υπονοούμενο για την γιαγιά, το οποίο είναι εξαιρετικά δύσκολο να μεταφερθεί στην Ελληνική. Για να μη γίνω πολύ σόκιν, απλά θα σας κατευθύνω, στο ότι αναφέρεται, από το γόνατο πιο πάνω και από την κοιλιά πιο κάτω (που λέει και το τραγουδάκι). Κλείνοντας, αναφέρει το παιδικό τραγουδάκι, που σχεδόν όλοι οι αγγλόφωνοι το ξέρουν, ενώ εμείς στην Ελλάδα το αγνοούμε. Αναφέρεται λοιπόν στον Humpty Dumpty, ένα καλοντυμένο ζωντανό αυγό, το οποίο κάθεται πάνω σε ένα τοίχο και ξαφνικά πέφτει και σπάει στην κυριολεξία. Το τραγούδι συνεχίζει περιγράφοντας την προσπάθεια των αυλικών να ξαναφτιάξουν ανεπιτυχώς τον Humpty Dumpty. Η παρομοίωση με το θεό είναι προφανέστατη, αφού και οι δύο είναι προϊόντα της γόνιμης φαντασίας. Απλά ο Humpty Dumpty, διασκεδάζει μικρά παιδιά, ενώ ο θεός μεγάλα.

Απολαύστε τον μεγάλο George Carlin λοιπόν, να μας εξηγεί γιατί οι θρησκείες είναι παραμύθι…

Το πρωτότυπο κείμενο, για όσους μπορούν να το κατανοήσουν γραπτώς αλλά δυσκολεύονται να το ακούσουν είναι ως εξής (http://www.rense.com/general69/obj.htm):


When it comes to bullshit, big-time, major league bullshit, you have to stand in awe of the all-time champion of false promises and exaggerated claims, religion. No contest. No contest. Religion. Religion easily has the greatest bullshit story ever told. Think about it. Religion has actually convinced people that there’s an invisible man living in the sky who watches everything you do, every minute of every day. And the invisible man has a special list of ten things he does not want you to do. And if you do any of these ten things, he has a special place, full of fire and smoke and burning and torture and anguish, where he will send you to live and suffer and burn and choke and scream and cry forever and ever ’til the end of time!

But He loves you. He loves you, and He needs money! He always needs money! He’s all-powerful, all-perfect, all-knowing, and all-wise, somehow just can’t handle money! Religion takes in billions of dollars, they pay no taxes, and they always need a little more. Now, you talk about a good bullshit story. Holy Shit!

But I want you to know something, this is sincere, I want you to know, when it comes to believing in God, I really tried. I really, really tried. I tried to believe that there is a God, who created each of us in His own image and likeness, loves us very much, and keeps a close eye on things. I really tried to believe that, but I gotta tell you, the longer you live, the more you look around, the more you realize, something is fucked up.

Something is wrong here. War, disease, death, destruction, hunger, filth, poverty, torture, crime, corruption, and the Ice Capades. Something is definitely wrong. This is not good work. If this is the best God can do, I am not impressed. Results like these do not belong on the résumé of a Supreme Being. This is the kind of shit you’d expect from an office temp with a bad attitude. And just between you and me, in any decently-run universe, this guy would’ve been out on his all-powerful ass a long time ago. And by the way, I say «this guy», because I firmly believe, looking at these results, that if there is a God, it has to be a man.

No woman could or would ever fuck things up like this. So, if there is a God, I think most reasonable people might agree that he’s at least incompetent, and maybe, just maybe, doesn’t give a shit. Doesn’t give a shit, which I admire in a person, and which would explain a lot of these bad results.

So rather than be just another mindless religious robot, mindlessly and aimlessly and blindly believing that all of this is in the hands of some spooky incompetent father figure who doesn’t give a shit, I decided to look around for something else to worship. Something I could really count on.

And immediately, I thought of the sun. Happened like that. Overnight I became a sun-worshipper. Well, not overnight, you can’t see the sun at night. But first thing the next morning, I became a sun-worshipper. Several reasons. First of all, I can see the sun, okay? Unlike some other gods I could mention, I can actually see the sun. I’m big on that. If I can see something, I don’t know, it kind of helps the credibility along, you know? So everyday I can see the sun, as it gives me everything I need; heat, light, food, flowers in the park, reflections on the lake, an occasional skin cancer, but hey. At least there are no crucifixions, and we’re not setting people on fire simply because they don’t agree with us.

Sun worship is fairly simple. There’s no mystery, no miracles, no pageantry, no one asks for money, there are no songs to learn, and we don’t have a special building where we all gather once a week to compare clothing. And the best thing about the sun, it never tells me I’m unworthy. Doesn’t tell me I’m a bad person who needs to be saved. Hasn’t said an unkind word. Treats me fine. So, I worship the sun. But, I don’t pray to the sun. Know why? I wouldn’t presume on our friendship. It’s not polite.

I’ve often thought people treat God rather rudely, don’t you? Asking trillions and trillions of prayers every day. Asking and pleading and begging for favors. Do this, gimme that, I need a new car, I want a better job. And most of this praying takes place on Sunday His day off. It’s not nice. And it’s no way to treat a friend.

But people do pray, and they pray for a lot of different things, you know, your sister needs an operation on her crotch, your brother was arrested for defecating in a mall. But most of all, you’d really like to fuck that hot little redhead down at the convenience store. You know, the one with the eyepatch and the clubfoot? Can you pray for that? I think you’d have to. And I say, fine. Pray for anything you want. Pray for anything, but what about the Divine Plan?

Remember that? The Divine Plan. Long time ago, God made a Divine Plan. Gave it a lot of thought, decided it was a good plan, put it into practice. And for billions and billions of years, the Divine Plan has been doing just fine. Now, you come along, and pray for something. Well suppose the thing you want isn’t in God’s Divine Plan? What do you want Him to do? Change His plan? Just for you? Doesn’t it seem a little arrogant? It’s a Divine Plan. What’s the use of being God if every run-down shmuck with a two-dollar prayerbook can come along and fuck up Your Plan?

And here’s something else, another problem you might have: Suppose your prayers aren’t answered. What do you say? «Well, it’s God’s will.» «Thy Will Be Done.» Fine, but if it’s God’s will, and He’s going to do what He wants to anyway, why the fuck bother praying in the first place? Seems like a big waste of time to me! Couldn’t you just skip the praying part and go right to His Will? It’s all very confusing.

So to get around a lot of this, I decided to worship the sun. But, as I said, I don’t pray to the sun. You know who I pray to? Joe Pesci. Two reasons: First of all, I think he’s a good actor, okay? To me, that counts. Second, he looks like a guy who can get things done. Joe Pesci doesn’t fuck around. In fact, Joe Pesci came through on a couple of things that God was having trouble with.

For years I asked God to do something about my noisy neighbor with the barking dog, Joe Pesci straightened that cocksucker out with one visit. It’s amazing what you can accomplish with a simple baseball bat.

So I’ve been praying to Joe for about a year now. And I noticed something. I noticed that all the prayers I used to offer to God, and all the prayers I now offer to Joe Pesci, are being answered at about the same 50% rate. Half the time I get what I want, half the time I don’t. Same as God, 50–50. Same as the four-leaf clover and the horseshoe, the wishing well and the rabbit’s foot, same as the Mojo Man, same as the Voodoo Lady who tells you your fortune by squeezing the goat’s testicles, it’s all the same: 50–50. So just pick your superstition, sit back, make a wish, and enjoy yourself.

And for those of you who look to The Bible for moral lessons and literary qualities, I might suggest a couple of other stories for you. You might want to look at the Three Little Pigs, that’s a good one. Has a nice happy ending, I’m sure you’ll like that. Then there’s Little Red Riding Hood, although it does have that X-rated part where the Big Bad Wolf actually eats the grandmother. Which I didn’t care for, by the way. And finally, I’ve always drawn a great deal of moral comfort from Humpty Dumpty. The part I like the best? «All the king’s horses and all the king’s men couldn’t put Humpty Dumpty back together again.» That’s because there is no Humpty Dumpty, and there is no God. None, not one, no God, never was.

In fact, I’m gonna put it this way. If there is a God, may he strike this audience dead! See? Nothing happened. Nothing happened? Everybody’s okay? All right, tell you what, I’ll raise the stakes a little bit. If there is a God, may he strike me dead. See? Nothing happened, oh, wait, I’ve got a little cramp in my leg. And my balls hurt. Plus, I’m blind. I’m blind, oh, now I’m okay again, must have been Joe Pesci, huh? God Bless Joe Pesci. Thank you all very much. Joe Bless You!

(Copyright 1999 by George Carlin. Printed without permission.)

Συνέχεια…


Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο “Τρεις λαλούν και δυο χορεύουν“, όπου γίνεται ο σχολιασμός.

Αναγραφή θρησκεύματος στο απολυτήριο

18 July 2010
Comments Off on Αναγραφή θρησκεύματος στο απολυτήριο

Ανακοίνωση: Νεότερες πληροφορίες γι’ αυτή τη δράση μπορείτε να βρείτε στη διεύθυνση http://union.atheia.gr/?page_id=673


Η Ένωση Αθέων κατέθεσε στις 16-7-2010 αναφορά στο Συνήγορο του Πολίτη και ερώτημα στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα σχετικά με το θέμα της αναγραφής του θρησκεύματος στα απολυτήρια. Το πλήρες κείμενο των επιστολών μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ.

Η Αρχή έχει ήδη εκδώσει στο παρελθόν απόφαση για το θέμα αυτό, την 77Α / 2002.
Σχετική με το θέμα είναι και η απόφαση της Αρχής για τις ταυτότητες, 510 / 17 / 2000.

Οι πολίτες που έχουν έννομο συμφέρον (μαθητές με απολυτήριο όπου αναγράφεται το θρήσκευμα, αν είναι ενήλικοι, ή γονείς μαθητών, αν είναι ανήλικοι) μπορούν να υποβάλλουν απευθείας καταγγελία στην Αρχή και αναφορά στο Συνήγορο. Όσο περισσότερες καταγγελίες γίνουν, τόσο εντονότερη πίεση μπορεί να ασκήσει η Αρχή και ο Συνήγορος. Οι γνωμοδοτήσεις του Συνήγορου έχουν συμβουλευτικό χαρακτήρα, ενώ οι αποφάσεις της Αρχής πρέπει υποχρεωτικά να εκτελούνται από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Σε περίπτωση που το αρμόδιο Υπουργείο δεν συμμορφώνεται με την απόφαση της Αρχής μπορεί να γίνει προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας από πρόσωπα με έννομο συμφέρον.