Atheia.gr | Ένα συλλογικό ιστολόγιο για την Αθεΐα

Πού γίνεται ο σχολιασμός;

Στο τέλος του κάθε άρθρου υπάρχει σύνδεσμος για το ιστολόγιο του συγγραφέα, όπου και μπορείτε να αφήνετε τα σχόλιά σας.

Αθεϊστική Κοινωνία. Ουτοπία ή Δυνατότητα;

19 November 2009

Comments Off

clouds1

Η γνώση μας για τους προγόνους μας, μας δείχνει πως σε όλες τις περιόδους, ιστορικές και προϊστορικές, ο άνθρωπος είχε την ανάγκη ή την υποχρέωση να πιστεύει σε κάποιο θεό ή θεούς.

Αυτό είχε να κάνει με τη σχέση του αφενός με το φυσικό περιβάλλον και αφετέρου με την κοινωνική του ομάδα.

Ο πρώτος λόγος πλέον δεν υφίσταται. Η επιστήμη έχει κάνει άλματα στην έρευνα για την προέλευση και τη λειτουργία του σύμπαντος και τα πάντα στη φύση εξηγούνται ή θα εξηγηθούν στο μέλλον μέσω των νόμων της φυσικής και των μαθηματικών.

Αυτό που μένει να μας απασχολεί είναι ο ρόλος των θρησκειών στην κοινωνική ζωή του ανθρώπου.

Πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν πως ο φόβος του θεού είναι αυτό που αποτρέπει πολλούς ανθρώπους από έγκλημα ή απλά από το να ξεπεράσουν κάποια όρια της κοινωνικής συμπεριφοράς.

Όσο μεγάλα επιχειρήματα κι αν έχουν η ίδια η ζωή τούς αποδεικνύει πόσο λάθος κάνουν. Οι φυλακές είναι γεμάτες από πιστούς και οι ίδιοι οι εκπρόσωποι της θρησκείας δεν λείπουν από τον κατάλογο των παραβατών. Το αντίστροφο μάλλον συμβαίνει.

Αυτό που μπορεί να αποτρέψει κάποιον από το να παραβεί κάποιο νόμο ή ηθικό κανόνα της κοινωνίας είναι η παιδεία του.

Η θρησκεία ήταν, είναι και θα είναι, αντίθετη στην καλλιέργεια του πνεύματος και στους σκεπτόμενους ανθρώπους, αφού η σκέψη είναι κάτι το επικίνδυνο γι’ αυτή.

Η θρησκεία θέλει το σκοταδισμό, θέλει τον άνθρωπο φοβισμένο.

Η θρησκεία θέλει να φοβάσαι και να αντιπαθείς το διαφορετικό, το νέο. Καμιά από τις νέες ιδέες στις τέχνες, τα γράμματα και τις επιστήμες, που σήμερα είναι κτήμα της κοινωνίας, δεν έγινε ευπρόσδεκτη στην εποχή της από τη θρησκεία. Πάντα έβαζε και συνεχίζει να βάζει εμπόδια στην πρόοδο και την ανάπτυξη.

Δεν είναι λοιπόν ακραία η σκέψη πως ο άνθρωπος θα ήταν πολύ πιο μπροστά σε εξέλιξη και ανάπτυξη, αν δεν είχε σε κάθε του προσπάθεια να αντιμετωπίσει την αντίδραση της θρησκείας.

Κι όμως η μεγάλη πλειοψηφία πιστεύει σε κάποιο θεό. Είναι όλοι αυτοί οι άνθρωποι οπισθοδρομικοί ή βλάκες;

Όχι, και αυτό είναι το μεγαλύτερο κατόρθωμα της θρησκείας. Έχει καταφέρει να αμβλύνει την κρίση των ανθρώπων για να γίνεται αποδεκτή.

Άνθρωποι που αν επέτρεπαν στον εαυτό τους να ελευθερωθεί από τα δεσμά της θρησκείας και να αφιερώσει μόνο μια ώρα σε μια ελεύθερη και χωρίς περιορισμούς κριτική σκέψη, θα απορούσαν με το τι θεωρούσαν δεδομένο μέχρι τώρα, αλλά δεν θα το κάνουν ποτέ.

Και είναι πολλοί αυτοί οι άνθρωποι.

Είναι λίγοι αυτοί που θα το κάνουν.

Αλλά κάτι φαίνεται να αλλάζει σ’ αυτό. Όλο και περισσότεροι αμφισβητούν ότι τους δίνεται έτοιμο. Δεν δέχονται κανένα δόγμα άκριτα. Όλο και περισσότεροι δίνουν στον εαυτό τους τη δυνατότητα να σκεφτεί και να ελευθερωθεί από τους περιορισμούς και τα συμπλέγματα της θρησκείας.

Αλλά είναι νωρίς ακόμα.

Μόλις τον περασμένο αιώνα έλυσε το πρόβλημα της αξιοπρεπούς διαβίωσης ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της Γης. Ίσως είναι νωρίς να αρχίσει να σκέφτεται από τώρα. Το μέλλον όμως είναι ευοίωνο για κάτι τέτοιο.

Αν του το επιτρέψουν ο άνθρωπος θα προχωρήσει μπροστά και θα απεξαρτηθεί από το ναρκωτικό της θρησκείας γιατί θα καταλάβει ότι δεν το έχει πια ανάγκη.

Αυτό φυσικά δεν είναι κάτι απλό. Οι δυνάμεις του μίσους και του φανατισμού είναι ισχυρό εμπόδιο.

Αν η κριτική σκέψη και η λογική αποδειχτούν πιο δυνατές μια αθεϊστική κοινωνία θα είναι στο μέλλον πραγματικότητα.

Συνέχεια…

Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο Ο λαός δεν ξεχνά, όπου γίνεται και ο σχολιασμός.

Η προέλευση της θρησκείας ως πολιτισμικό φαινόμενο

16 November 2009

Comments Off

Αρθρογράφος: Geysser

Θέλω να ξεκινήσω το παρόν άρθρο με εναν μίνι πρόλογο, στον οποίο νοιώθω ότι πρέπει να ξεκαθαρίσω κάποια πράγματα, προς αποφυγήν τουλάχιστον παρεξηγήσεων. Πρώτον, δεν είμαι ανθρωπολόγος. Δευτερον, δεν είμαι φιλόσοφος. Τρίτον, δεν είμαι οποιουδήποτε είδους επιστήμονας. Ό,τι ακολουθήσει στις επόμενες γραμμές, δεν είναι παρά μια απόπειρα ταξινόμησης των σκέψεων που έχω κάνει κατα καιρούς πάνω σε ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που έχει θέσει ποτέ η Φιλοσοφία: ποιά η προέλευση του θρησκευτικού φαινομένου.

Δεν προσπαθώ να δώσω απάντηση στο ερώτημα αυτό – τόνοι μελάνης έχουν χυθεί και δεκάδες δάση του Αμαζονίου έχουν καταστραφεί ανά τους αιώνες σε απόπειρα απάντησης χωρίς, μέχρι τώρα, ικανοποιητικά αποτελέσματα. Εξάλλου, δεν έχω τα απαραίτητα προσόντα για να επιχειρήσω καν κάτι τέτοιο, γιαυτό θα περιοριστώ μόνο στο να καθορίσω μια γραμμή σκέψης για τον επίδοξο αναγνώστη που έχει κάποιο ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο πρόβλημα.

Καταρχήν, τι είναι θρησκεία;

Ο ορισμός είναι λίγο δύσκολος. Γενικά, πρόκειται για ένα σύστημα ιδεων το οποίο, μέσω τελετουργίας, πίστης, συμβολισμών και αναφορών σε κάποια θεότητα/θεότητες, υπερφυσικά όντα ή υπερφυσικές δυνάμεις, προσπαθεί να δώσει όχι μόνο εξηγήσεις, αλλά και υπέρτατο νόημα σε ανθρώπινες εμπειρίες (Clifford Geertz, Religion as a Cultural System, 1973).Προσωπικά δεν εχω κανενα ιδιαίτερο πρόβλημα με τον ορισμό αυτό, και με τα τέσσερα σημεία που παρουσιάζονται στον ορισμό αυτό θέλω να προχωρήσω.

Ως τελετουργία ορίζεται το σύνολο πρακτικών, συνήθως συμβολικών, που καθορίζεται από μια θρησκεία ή από την παράδοση.Τα τελετουργικά δεν λαμβανουν υπ’οψη προσωπικές ερμηνείες των τυπικών τους, ενώ σπάνια ενσωματώνουν λογικές διαδικασίες ή αναγκαιότητες. Είναι αυστηρά καθορισμένα, κινούνται δογματικά και, στην συντριπτική πλειοψηφία τους, δεν έχουν κανένα πρακτικό αποτέλεσμα. Μπορούμε να καθορίσουμε ένα σημείο προέλευσης, αν αναλογιστούμε τον τρόπο με τον οποίο δουλεύει ο εγκέφαλος μας: είμαστε ένα είδος που δουλεύει με πρότυπα (pattern seeking animal). Κι εκεί που δεν υπάρχουν πρότυπα ή εκεί που αδυνατούμε να τα βρούμε, έχουμε την τάση να τα δημιουργούμε μόνοι μας. Οι προλήψεις (superstitions) έχουν την ίδια προέλευση. Και το είδος μας δεν είναι το μόνο που παρουσιάζει τέτοιες συμπεριφορές (Skinner, B.F. “‘Superstition’ in the Pigeon,” Journal of Experimental Psychology #38, 1947)

Το φαινόμενο της πίστης – η άκριτη αποδοχή προτάσεων χωρίς εξέταση των δεδομένων – δεν διαφέρει και πολύ. Και πάλι, θεωρώ ότι προέρχεται από τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου μας, και ιδιαίτερα στην φάση της παιδικής ηλικίας. Ο μαθησιακός μηχανισμος του ανθρωπίνου είδους είναι σχεδιασμένος να κάνει κάποια λογικά άλματα. Ακούγεται – και είναι – λογικό : όταν βρίσκεσαι αντιμέτωπος με μια τίγρη, δεν χρειάζεται να κάνεις ολόκληρη ανάλυση για να καταλάβεις ότι πρέπει να το βάλεις στα πόδια. Η τίγρη δεν έχει σκοπό να συζητήσει μαζί σου, έχει σκοπό να σε κάνει το επόμενο γεύμα της. O Dan Dennett περιγράφει την παραπάνω συμπεριφορά ως “υιοθέτηση προθετικής στάσης”. Επειδή όμως ο μηχανισμός είναι γενικά ατελής – κάθε βιολογικός μηχανισμός παρουσιάζει ατέλειες και λάθη – πολλές φορές τα λογικά άλματα είναι πάρα πολλά, οδηγώντας σε λάθος συμπεράσματα. Μίλησα πιο πάνω για παιδική ηλικία, γιατί σ’αυτή την φάση έχουμε τις περισσότερες ελλείψεις ως προς την αξιολόγηση του περιβάλλοντός μας. Βέβαια, στην σημερινή εποχή, είναι κάπως δύσκολος να βρεθείς αντιμέτωπος με μια τίγρη, αλλά οι μηχανισμοί συμπεριφοράς έχουν τον τρόπο να επιμένουν σθεναρά.

Ο συμβολισμός – η χρήση συμβόλων που αναπαριστούν ιδέες, συναισθήματα ή φαινόμενα – είναι, γενικά, κάτι που είναι δύσκολο να εξηγηθεί. Τόσο ο Freud όσο και ο Jung, υποστηρίζουν ότι προέρχεται από την ανάγκη μας να συγκρατούμε πληροφορίες με τρόπο που να επιτρέπει εύκολη πρόσβαση (διαφέρουν στο κατα πόσο ο συμβολισμός είναι ατομική υπόθεση – Freud – ή μπορεί να είναι συλλογική – Jung). Οι εμπειρίες μου με οδηγούν στο δεύτερο και η λογική λέει ότι, αφού ζούμε όλοι σε παραπλήσια περιβάλλοντα, είναι αναμενόμενο πως οι επι μέρους συμβολισμοί θα αναπτυχθούν με παρόμοιο τρόπο. Πάντως, προσφέρεται μια λογική υπόθεση προς εξέταση σχετικά με την προέλευση του συμβολισμού.

Τέλος, οι αναφορές σε υπερφυσικές οντότητες/δυνάμεις, ό,τι δηλαδή αποκαλείται θεότητα, έχει άμεση σχέση με την τάση προς προσωποποίηση ιδεών, η οποία τάση πρέπει να πηγάζει από την κοινωνική μας φύση. Αυτή η φύση μας κάνει επιτακτική την παρουσία άλλων, ακόμη κι εκεί που δεν υπάρχουν. Είναι δύσκολο να σκεφτούμε ένα φαινόμενο με όρους άλλους από τους ανθρώπινους (το βλέπουμε αυτό σε όσους προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την ομοφυλοφιλική συμπεριφορά άλλων ειδών).

Συνοψίζοντας όλα τα παραπάνω, η θρησκεία είναι αποτέλεσμα συγκερασμού ανθρωπίνων συμπεριφορών, συμπεριφορών οι οποίες είναι λίγο εως πολύ αναμενόμενες από βιολογική και εξελικτική σκοπιά – δεν είναι δύσκολο να δεις το εξελικτικό πλεονέκτημα όλων των παραπάνω. Η θρησκεία όμως δεν είναι αυτοσκοπός των παραπάνω συμπεριφορών. Μάλλον πρόκειται για πάρεργο, για “υποπροϊόν” αν θέλετε, των παραπάνω, αλλά σίγουρα και πολλών άλλων, συμπεριφορών. Σίγουρα μπορεί να γίνει περαιτέρω ανάλυση των θέσεών μου – και αυτό ακριβώς θέλω να προκαλέσω – αλλά θα καταλήξω σε ένα συμπέρασμα: ότι η θρησκεία είναι ένα απολύτως φυσικό φαινόμενο, εξηγήσιμο με φυσικούς όρους, και ότι κάποτε, κάποιοι, θα κάνουν καλύτερη δουλειά από εμένα ή τόσους άλλους, παραχώνοντας και αυτό το “Μεγάλο Ερώτημα” στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας.

Συνέχεια…

Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο Adequatio intellectus et rei, όπου γίνεται ο σχολιασμός.

Η παντογνωσία του Θεού και η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου

13 November 2009

Comments Off

Αρθρογράφος: Πάρης Μπρούζος

Ελεύθερη βούληση

Εγείρονται πολλές φορές ερωτήσεις από άθρησκους και άθεους ανθρώπους αλλά και από θρήσκους γιατί ο Θεός (στη μονοθεϊστική εκδοχή της θρησκείας που έτσι και αλλιώς κυριαρχεί αριθμητικά σήμερα) δεν κάνει ένα μικρό μαγικό και να εξαφανίσει μια και καλή το κακό από τον κόσμο. Πόλεμους, ασθένειες, πείνα, δυστυχία κλπ. Ή γιατί δεν εμφανίζεται μια και καλή σε όλους με όλη τη μεγαλοπρέπειά του και να αποδείξει την παρουσία του; Η τυπική απάντηση είναι ότι ο Θεός έδωσε στον άνθρωπο την ελεύθερη βούληση και όλο αυτό το κακό είναι ακριβώς αποτέλεσμα των επιλογών των ίδιων των ανθρώπων. Και ότι φυσικά δεν θέλει να εξαναγκάσει τον άνθρωπο να πιστέψει σε αυτόν αλλά αυτός να το επιλέξει από μόνος του.

Αν όμως ισχύει το επιχείρημα της ελεύθερης βούλησης τότε αυτή έρχεται σε σύγκρουση με την παντογνωσία του Θεού (χριστιανικού ή μουσουλμανικού), δηλαδή την δυνατότητα του να γνωρίζει τα πάντα. Η επίκληση της ελεύθερης βούλησης όμως θα είχε λογική εάν ο φορέας της, δηλαδή ο άνθρωπος μπορούσε να αποφασίσει με τρόπο που ο Θεός δε θα μπορούσε να γνωρίζει εκ των προτέρων. Αν μπορούσε δηλαδή ένας άνθρωπος να αιφνιδιάσει τον Θεό με τις αποφάσεις του. Αν ο Θεός όμως γνωρίζει (ως παντογνώστης) εξ αρχής π.χ τις αποφάσεις του η ελεύθερη βούληση δεν υφίσταται επειδή μπροστά σε ένα δίλλημα η απόφασή του είναι ήδη γνωστή για τον Θεό πριν καν παρθεί από αυτόν.

Πρακτικά δηλαδή αν πάρουμε ως δεδομένη την ύπαρξη του παντογνώστη Θεού η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου δεν υφίσταται καθώς θα συγκρούονταν με τη γνώση του Θεού. Εκτός και αν αποφασίσουμε ότι ο Θεός δε γνωρίζει τις αποφάσεις μας άρα και τα μελλούμενα οπότε σε αυτή την περίπτωση παρουσιάζεται ως ένας Θεός με αδυναμίες, ο οποίος δρα και αυτός μέσα σε ορισμένα όρια.

Αλλά υπάρχει και το εξίσου μεγάλο θέμα με την ελεύθερη βούληση του ίδιου Θεού και τη σχέση του Θεού όχι με τον κόσμο και τον άνθρωπο αλλά με τον εαυτό του. Θα πρέπει να πάρουμε ως δεδομένο ότι υπήρχε μια χρονική στιγμή στην οποία ο Θεός θα πρέπει να ήταν μόνος του. Την χρονική περίοδο δηλαδή όπου δεν είχε δημιουργήσει τίποτα και άρα ενώ το καλό υπήρξε (προσωποιημένο από τον ίδιο) το κακό δεν υπήρξε. Ήξερε λοιπόν ο Θεός όταν έφτιαχνε τον κόσμο εκ των προτέρων την πορεία του; Ήξερε πριν ακόμη κάνει το οτιδήποτε ότι από τα δημιουργήματά του θα αποκτούσε τον μεγάλο του αντίπαλο, τον διάβολο ο οποίος είναι λέει εκπεσών άγγελος; Γνώριζε εκ των προτέρων ότι αργότερα ένα άλλο δημιούργημά του, ο άνθρωπος θα αποφάσιζε στην Εδέμ να φάει τον καρπό από το δέντρο της γνώσης; Αφού ο Θεός είναι παντογνώστης φυσικά και ήξερε. Και τα δύο γεγονότα. Παρόλα αυτά αποφάσισε να δημιουργήσει τον κόσμο όπως ακριβώς τον δημιούργησε. Δεν μπορούσε λοιπόν ή δεν ήθελε να φτιάξει έναν κόσμο τέλειο εξασφαλίζοντας από την αρχή την απουσία του κακού;

Αν ήθελε;

Ήθελε αλλά δε μπορούσε μήπως στο επίπεδο της πράξης; Κάτι τέτοιο είναι αδυναμία του και άρα δεν είναι τέλειος ο ίδιος. Και αν δε μπορούσε να φτιάξει από την αρχή έναν τέλειο κόσμο πώς είναι δυνατό να εμπιστευτεί κανεις την κρίση του τη Δευτέρα παρουσία.

Μήπως όμως δε μπορούσε στο επίπεδο της απόφασης; Ουσιαστικά αυτό σημαίνει, έχει ο Θεός ελεύθερη βούληση ή ήξερε για τον εαυτό του ότι θα αποφάσιζε έτσι; Στην περίπτωση αυτή ο Θεός δεν έχει ούτε αυτός ελεύθερη βούληση αφού δεν μπορούσε να αιφνιδιάσει ούτε τον εαυτό του. Ήταν δηλαδή αναγκασμένος να αποφασίσει όπως ξέρουμε ότι αποφάσισε κάτι που περαιτέρω σημαίνει ότι και ο ίδιος ο Θεός υπακούει σε μία κάποια Ειμαρμένη. Σε κάποια απροσδιόριστη δύναμη δηλαδή στην οποία και αυτός είναι δέσμιος. Ακόμη δηλαδή και αυτός ο Θεός του μονοθεϊσμού είναι εγκλωβισμένος σε επιλογές που ο ίδιος προγνωρίζει και δεν μπορεί να τις αλλάξει καθώς αυτό θα έρχονταν σε αντίφαση με αυτό το οποίο ήδη ξέρει ακόμη και για τον εαυτό του.

Υπάρχει βέβαια και η προοπτική ο Θεός να έχει γνώση για γεγονότα τα οποία δεν έχουν συμβεί. Αν π.χ δεν είχε στείλει τον γιο του το έτος μηδέν κατά τον χριστιανισμό ή τον Μωάμεθ κατά τον μουσουλμανισμό ο κόσμος θα είχε φυσικά μια διαφορετική πορεία. Τα γεγονότα θα ήταν διαφορετικά. Είναι λοιπόν ένα ερώτημα αν ο Θεός γνωρίζει την πορεία που θα είχε ο κόσμος μέχρι το έτος μας (2009) η οποία όμως δεν έχει συμβεί για εμάς. Στην περίπτωση αυτή πάλι πώς ξέρουμε ότι δε θα ήταν καλύτερα τα πράγματα απ΄ότι είναι τώρα; Οι άνθρωποι φυσικά δεν μπορούμε να το ξέρουμε γιατί μας λείπουν τα δεδομένα και δε μπορούμε να κρίνουμε. Αλλά μετά είναι σαν να αποφάσισε ο Θεός για εμάς για την συνέχιση της ιστορίας και όχι ο άνθρωπος μόνος του. Κάθε παρέμβαση του Θεού στην ανθρώπινη ιστορία όπως αποστολή προφητών, του Ιησού, τα θαύματα κ.α είναι ουσιαστικά αιτίες για αλλαγή των γεγονότων σε σχέση με τα αντίστοιχά τους αν ο άνθρωπος αποφάσιζε εντελώς ανεπηρέαστος από τέτοιες παρεμβάσεις. Ουσιαστικά η ελεύθερη βούληση για τον άνθρωπο θα είχε τότε μόνο νόημα όταν ακόμη και αν υπήρχε ο Θεός αυτός δεν θα ασχολούνταν καθόλου με τα ανθρώπινα.

Και αν δεν ήθελε;

Αν όμως τελικά τίποτα από τα παραπάνω δεν ισχύει και ο Θεός μπορούσε τόσο στο επίπεδο της απόφασης όσο και στο επίπεδο της πράξης να δημιουργήσει τον τέλειο κόσμο αλλά απλώς δεν ήθελε σημαίνει αυτό ότι σε τελευταία ανάλυση σκοπίμως δημιούργησε το κακό. Και εδώ γεννάται επιπλέον το ερώτημα ποιος ο ρόλος του αντίπαλου δέους του Θεού. Για λόγους οικονομίας ας πάρουμε ως πραγματικό γεγονός την ιστορία με τον Αδάμ, την Εύα και το φίδι. Ήταν το φάγωμα του μήλου το πρόβλημα ή η ύπαρξη της μηλιάς; Ο Θεός ήξερε εκ των προτέρων (εφόσον παντογνώστης) ότι ο Διάβολος θα εισέρχονταν στον παράδεισο και θα έπειθε την Εύα να δοκιμάσει τον απαγορευμένο καρπό. Αν δηλαδή ο Θεός δεν είχε βάλει το δέντρο της γνώσης και να εισέρχονταν ο διάβολος στον Παράδεισο δε θα μπορούσε να πετύχει το σχέδιό του αφού κάτι άλλο δεν ηταν απαγορευμένο. Άρα λοιπόν είναι σαν να ήθελε ο Θεός να έρθουν τα πράγματα όπως ήρθαν. Ο Θεός επίσης δεν εμπόδισε τον Διάβολο να εισέλθει στην Εδέμ ούτε δεν έθεσε απαγορεύσεις για να προστατέψει το δημιούργημά του και να αφοπλίσει έτσι τον διάβολο. Στην περίπτωση αυτή λοιπόν μπορεί να ισχύουν οι παρακάτω τρεις υποπεριπτώσεις:

1) Ο Θεός δεν ήξερε τα σχέδια του διαβόλου (που όμως θα ακύρωνε την θέση ότι είναι τέλειος)

2) Ήταν κατά κάποιο τρόπο προσυννενοημένος με τον διάβολο να δοκιμάσει ο τελευταίος το δημιούργημά του (που όμως πάλι εγείρει θέμα παντογνωσίας του Θεού πέρα από το ηθικό της προσυνεννόησης με τον υποτίθεται μεγάλο εχθρό).

3) Ο Θεός ήθελε ο ίδιος να διαπιστώσει αν ο άνθρωπος θα υποκύψει στον πειρασμό χωρίς όμως να είναι προσυνεννοημένος με τον διάβολο (και ξανά θέμα παντογνωσίας του Θεού).

Είναι φανερό λοιπόν ότι ό,τι και ισχύει από τα παραπάνω οι επιλογές και πράξεις του Θεού και σε αυτή την περίπτωση έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με την παντογνωσία που του αποδίδουν οι θρησκείες.

Συνέχεια…

Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο Πάρης Μπρούζος, όπου γίνεται ο σχολιασμός.

Ελευθερία επιλογής θρησκεύματος

9 November 2009

Comments Off

Αρθρογράφος: Αόρατη Μελάνη

Διαβάζω τα πρόσφατα δημοσιεύματα σχετικά με την απόφαση του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων να καταργηθούν οι σταυροί στις σχολικές αίθουσες της Ιταλίας, όπως λόγου χάρη το άρθρο στα χθεσινά “Νέα”, το άρθρο του elawyer, και φυσικά το δελτίο τύπου του ίδιου του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.

Παρακολουθώ τις συζητήσεις και τις αντιπαραθέσεις σε blogs και σε fora, και συλλογίζομαι πόσο δύσκολο είναι να δει κανείς το προφανές: ότι η ανάρτηση θρησκευτικών συμβόλων συνιστά μεροληψία υπέρ ενός θρησκεύματος, ότι είναι μια δήλωση ισχύος, μια έμμεση επιβολή, κι επομένως περιορίζει την ελευθερία των πολιτών τόσο στην επιλογή θρησκεύματος όσο και στην εκδήλωση των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων.

Όλοι γνωρίζουμε ανθρώπους που ορκίστηκαν στο ευαγγέλιο καταθέτοντας σε δικαστήριο, χωρίς να είναι στην ουσία χριστιανοί, απλά και μόνο για να μην διακινδυνεύσουν την ενδεχόμενη δυσμένεια ενός θρήσκου δικαστή. Πόσο ελεύθεροι μπορούμε να αισθανόμαστε να δηλώσουμε ότι δεν είμαστε χριστιανοί, σε έναν τόπο όπου τα χριστιανικά σύμβολα δεσπόζουν;

Πώς θα επιλέξει ελεύθερα ένα παιδί αν θα έχει θρήσκευμα ή όχι, και αν ναι, ποιο θα είναι αυτό, όσο ο εσταυρωμένος κρέμεται σε περίοπτη θέση πάνω από την έδρα; Πόσο εύκολο νομίζουμε πως είναι να πάρει κανείς μια θέση αντίθετη με την κρατούσα αντίληψη του κοινωνικού συνόλου; Πώς είναι δυνατόν να μην συνειδητοποιεί κανείς ότι τα σύμβολα και τα τελετουργικά ενός θρησκεύματος (σταυροί, εικονίσματα, προσευχές, αγιασμοί), όταν συνδέονται με χώρους όπου προσέρχονται αναγκαστικά όλοι οι πολίτες για εκπλήρωση των υποχρεώσεων ή για διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους (βλέπε σχολεία, δικαστήρια, αστυνομία, στρατός, δημόσιες υπηρεσίες), συνιστούν επιβολή αυτού του θρησκεύματος;

Ω φυσικά, δεν απαγορεύεται να έχεις άλλο θρήσκευμα ή να μην έχεις θρήσκευμα. Ας πάει όμως κάποιος να το πει αυτό παρακαλώ στην κόρη μου, που κάνει τον σταυρό της την ώρα της πρωινής προσευχής στο προαύλιο, επειδή το κάνουν όλα τα παιδάκια, ενώ φαινομενικά κανείς δεν της το δίδαξε ούτε της το επέβαλε. Θα μπορούσε βέβαια να κάθεται μόνη της στην αίθουσα εκείνη την ώρα, ή να στέκεται δίπλα στους άλλους χωρίς να κάνει το σταυρό της. Φανταστείτε όμως σας παρακαλώ ένα εξάχρονο παιδί, στην πρώτη τάξη του δημοτικού, σε έναν κανούριο χώρο, με καινούρια πρόσωπα, με πρωτόγνωρες υποχρεώσεις, να προσπαθεί να προσαρμοστεί σε όλα αυτά, κι από πάνω να χρειάζεται να κάνει και δήλωση θρησκευτικών πεποιθήσεων – γιατί η αποχή από το χριστιανικό τελετουργικό είναι μια ιδεολογική δήλωση. Πώς είναι δυνατόν να αναγκάζουμε τα παιδιά να πάρουν μια τόσο σοβαρή ιδεολογική απόφαση και να σηκώσουν το βάρος της, είτε κάνοντας τον σταυρό τους είτε μη κάνοντάς τον;

Προς τους χριστιανούς που νιώθουν να απειλείται η πίστη τους, έχω να πω ότι θα έπρεπε να χαίρονται στην προοπτική της κατάργησης των συμβόλων στα σχολεία. Μήπως η διατήρηση των συμβόλων θα κάνει τα παιδιά να γίνουν χριστιανοί; Μάλλον το αντίθετο: θα τα διδάξει να προσποιούνται, εκτελώντας μηχανικά κάποιες κινήσεις κι επαναλαμβάνοντας κάποιες φράσεις, όπως κάνει η κόρη μου τώρα, για να ενταχθούν στο σύνολο. Η ουσία της πίστης δεν διδάσκεται μέσα από τυπικά τελετουργικά. Όσοι νοιάζονται αληθινά για την χριστιανική πίστη, θα πρέπει να θέλουν να καταργηθούν οι σταυροί από τα σχολεία, και η προσευχή, και η κατήχηση που ευφημιστικά λέγεται “μάθημα θρησκευτικών”.

Κι εμείς οι ανόητοι, ενώ είμαστε όλοι πολίτες αυτού του τόπου, χωριζόμαστε σε στρατόπεδα “χριστιανών” και “λοιπών” και τσακωνόμαστε για το αν θα μείνει το σύμβολό “μας” ή αν θα φύγει το σύμβολό “τους”, χωρίς να συνειδητοποιούμε ότι το σύμβολο αυτό είναι μια δαμόκλειος σπάθη πάνω από τα κεφάλια όλων μας.

Ας κάνουμε όλοι μαζί τον τόπο μας έναν τόπο ελεύθερο, όπου κανείς δεν θα χρειάζεται να σταυροκοπιέται μηχανικά ούτε να ορκίζεται προσποιητά προκειμένου να ενταχθεί στο κοινωνικό σύνολο.

Έχει ιδρυθεί στο facebook ομάδα με τίτλο “Να αφαιρεθούν τα θρησκευτικά σύμβολα από σχολεία και δημόσιες υπηρεσίες”. Τόσο εκεί, όσο και στο forum “Αθεϊα” έχω ανοίξει συζήτηση όπου προτείνω την συλλογή υπογραφών με αίτημα την κατάργηση των θρησκευτικών συμβόλων στους παραπάνω χώρους. Αν υπάρξει αρκετό ενδιαφέρον, μπορούμε να το ξεκινήσουμε. Ίσως να μην πετύχουμε την άμεση κατάργηση των θρησκευτικών συμβόλων, τουλάχιστον όμως θα ακουστούν οι φωνές των πολιτών που είναι υπέρ της κατάργησης.

Μια άλλη δράση που θα μπορούσε να γίνει, θα ήταν μια καταγγελία στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για το συγκεκριμένο θέμα από μέρους ενός γονέα, όπως έγινε στην Ιταλία. Σκέφτηκα να το κάνω εγώ, αλλά ανησυχώ για τις τυχόν αντιπαραθέσεις με τους παράγοντες του σχολείου, δεδομένου ότι η καταγγελία θα είναι επώνυμη και θα αφορά το συγκεκριμένο σχολείο. Αν το παιδί μου ήταν στην έκτη τάξη, δεν θα με απασχολούσε τόσο, γιατί την επόμενη χρονιά θα έφευγε από εκεί. Αλλά είναι στην πρώτη, έχουμε μπροστά μας άλλα πέντε χρόνια, και δεν ξέρω αν θα άντεχα την ενδεχόμενη δυσαρέσκεια διευθυντών και γονιών. Αν κάποιος άλλος θέλει να το ξεκινήσει, με τις ευλογίες μου.

Συνέχεια…

Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο Αόρατη Μελάνη, όπου γίνεται ο σχολιασμός.

Η Αμάθεια και η Ανέχεια Φέρνουν τη Θρησκεία (ή μήπως το αντίστροφο;)

2 November 2009

Comments Off

Αρθρογράφος: Batcic

Ας ξεκινήσουμε με μια πραγματική ιστορία. Γυμναστής διορισμένος στη μέση εκπαίδευση, πηγαίνει με μετάθεση από τη Θεσσαλονίκη στην Άνδρο. Ο συγκεκριμένος τύπος είναι γνωστός στους φιλικούς του κύκλους για τις ανελέητες ατάκες εις βάρος της θρησκείας. Στο καινούριο νησί όμως δεν τον γνωρίζουν, οπότε και ο Δημήτρης, την πρώτη φορά που βγαίνει με τους συνάδελφους του για φαγητό, αποφασίζει να κρατήσει μια εντελώς συγκαταβατική στάση στην κουβέντα θρησκευτικού περιεχομένου που έχει “σκάσει” στο τραπέζι. Το πάθος όμως, με το οποίο υπερασπίζεται η καθηγήτρια θρησκευτικών (ΚΘ) τις μοναδικές αποκαλυπτικές αλήθειες του Χριστιανισμού, αγνοώντας επιδεικτικά το ξεμπρόστιασμα τους από την επιστήμη, έχει ως αποτέλεσμα τη δυναμική παρέμβαση του Δημήτρη στον παρακάτω διάλογο:

Δημήτρης: – Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι υπάρχουν ψυχικά οφέλη από την πίστη, γιατί τουλάχιστον δεν παραδέχεστε ότι η θρησκεία “μπάζει” από χίλιες μεριές; Συνεχίζετε, για παράδειγμα, να διδάσκετε στα παιδιά ότι προερχόμαστε από τον Αδάμ και την Εύα, ενώ η Θεωρία της Εξέλιξης έχει δείξει ότι ο μακρινός μας πρόγονος είναι ο πίθηκος…
ΚΘ: – Αυτά είναι απλές εικασίες κάποιων φαντασμένων επιστημόνων, απλώς μια θεωρία η οποία δεν έχει απολύτως καμία βάση!
Δημήτρης: – Καμία βάση;;; Μάλιστα! Εδώ επιμένετε ότι ο θεός δημιούργησε τη γη, ενώ στην πραγματικότητα έχει πλέον αποδειχτεί ότι όλα ξεκίνησαν από το Big Bang…
ΚΘ: – Ναιαιαιαιαιαιαιαιαι…! Αλλά εσύ που τα ξέρεις όλα, τι υπήρχε τελικά πριν από το Big Bang;
Δημήτρης (μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου): – Θα σου πω αμέσως! Ο Σάκης ο υδραυλικός!!!
ΚΘ: Τι;;;;
Δημήτρης: Ο Σάκης ο υδραυλικός!!!!
ΚΘ: Εεε τώρα λες βλακείες!
Δημήτρης: Βλακείες λες εσύ! Θέλεις σώνει και καλά να μας πείσεις ότι ο θεός προϋπήρξε του Big Bang. Που το ξέρεις; Εδώ δεν τον έχεις δει καν και βασίζεσαι αποκλειστικά σε διηγήσεις τρίτων, για να μην πω χιλιοστών!!! Ενώ εγώ τον ξέρω προσωπικά τον Σάκη τον υδραυλικό, όλα αυτά μου τα είπε ο ίδιος και τον εμπιστεύομαι γιατί είναι “και γαμώ” τα παιδιά.

Διακοπή για διαφημίσεις στο τραπέζι των καθηγητών!!!

Τι μας δείχνει ο παραπάνω διάλογος; Κατ’ αρχήν, χαριτολογώντας, επιβεβαιώνει την άποψη του Carl Sagan ότι “Οι ασυνήθιστοι ισχυρισμοί χρειάζονται ασυνήθιστα πειστήρια”. Ο εξωφρενικός ισχυρισμός ότι ο Σάκης ο υδραυλικός προϋπήρχε του Big Bang, στηρίχθηκε πάνω στη ασυνήθιστη, για το αντικείμενο, δήλωση ότι ο Σάκης είναι γνωστός και αξιόπιστος. Αν το καλοσκεφτούμε, καμία ουσιαστική διαφορά από το ότι κάποιο βιβλικό πρόσωπο της εβραϊκής μυθολογίας κάποτε ισχυρίστηκε ότι ο ποιητής των πάντων του παρέδωσε τον ηθικό κώδικα των ανθρώπων ή από τον ισχυρισμό κάποιας γυναίκας ότι γέννησε τον γιο του θεού, και μάλιστα… χωρίς ποτέ να έρθει σε συνουσία.

Το σημαντικότερο όμως που διαφαίνεται στον παραπάνω διάλογο, είναι το διαρκές άγχος της καθηγήτριας των θρησκευτικών να υπερασπίσει το θεό της, να τον χωρέσει κάπου! Οπουδήποτε! Στο πρώτο προσωρινό κενό γνώσης της επιστήμης. Αναρωτιέμαι γιατί; Χρειάζεται υπεράσπιση ένα τέτοιο παντοδύναμο ον; Δεν έχει τη δυνατότητα από μόνο του να μας αποδείξει, ότι σκεπτόμαστε λανθασμένα όσοι σκεπτόμαστε όσοι σκεπτόμαστε ορθολογιστικά;

Η Χρησιμότητα Του Θεού

Ας παραβλέψουμε για αρχή τις ανθρωπολογικές μελέτες, που θέλουν τις θρησκείες εξελικτικά απομεινάρια, και ας εξετάσουμε από λογική σκοπιά τη χρησιμότητα του θεού. Τι προβλήματα λύνει αλήθεια ο θεός; Τι απαντήσεις δίνει; Αν θεωρήσουμε ως χρήσιμες απαντήσεις αυτές πάνω στις οποίες μπορούμε να στηρίξουμε και να καθορίσουμε τις ενέργειες μας και τη ζωή μας, τότε ο θεός δίνει αντικειμενικά άχρηστες απαντήσεις. Την ώρα που η επιστήμη απαντάει με το αυτοκίνητο στις μετακινήσεις, με τα εμβόλια στις θανάσιμες αρρώστιες και με το αλεξικέραυνο στους κεραυνούς του Δία, η θρησκεία επιμένει να δίνει υποσχέσεις για μεταθανάτιες ανταμοιβές, τις οποίες ποτέ κανένας δεν είδε!
– Θεέ μου ζω μέσα στη φτώχεια και την ανέχεια, και έχασα τους γονείς μου από καρκίνο! Τι να κάνω;
– Μετανόησε (ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΠΡΑΓΜΑ;;;), κάνε υπομονή, έχε πίστη και θα κερδίσεις τη Βασιλεία των Ουρανών!
Φανταστείτε τη χρησιμότητα ενός αντίστοιχου γιατρού!
– Γιατρέ μου, το πόδι μου πονάει αφόρητα. Τι να κάνω;
– Να κουτσαίνεις! Και κάποτε θα σου περάσει…
– Γιατρέ μου, είσαι θεός!!!

Ο Ακαμάτης Γιος Της Οικογένειας

Πέραν της ανύπαρκτης υποστήριξης και των ανύπαρκτων απαντήσεων προς τον άνθρωπο, παρατηρείται από την άλλη το φαινόμενο, να ζουν οι πιστοί σε μια διαρκή επαγρύπνηση προκειμένου να υπερασπίσουν με κάθε τρόπο τον θεό τους, από το βλάσφημο ανέκδοτο και την κουβέντα με φίλους, μέχρι τις δημόσιες εκδηλώσεις και την εξωτερική πολιτική της χώρας! Καταλήγουμε έτσι στο παράδοξο να υπερασπίζεται ο αδύνατος τον δυνατό, για να μην πούμε τον παντοδύναμο!!! Η απόλυτη αντιστροφή ρόλων!!! Ο επουράνιος κηδεμόνας, από τον οποίον θα έπρεπε να περιμένουμε παρηγοριά και λύσεις στα προβλήματα μας, καθίσταται πλέον προστατευόμενο μέλος, με του οποίου τη φροντίδα επιφορτιζόμαστε για το υπόλοιπο της ζωής μας.

Σύμφωνα με τις ανθρωπολογικές επιστήμες και την εξελικτική βιολογία (Η Εξέλιξη στην Πολιτισμική Διάδοση των Θρησκειών (ή παίζει ο χριστιανικός θεός ζάρια;)), η έννοια του θεού προέκυψε κυρίως από την ανάγκη του ανθρώπου να αποδίδει τις, χωρίς εμφανή αίτια συνεχείς μεταβολές και κινήσεις του περιβάλλοντος του, σε όντα με προθέσεις. Η συγκεκριμένη πρακτική στα πρώτα χρόνια του ανθρώπου πάνω στο αφιλόξενο, τότε γι αυτόν, περιβάλλον τον προίκισε με σημαντικά εξελικτικά πλεονεκτήματα αφού, όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, καλύτερα να τρέξεις άδικα να κρυφτείς χίλιες φορές, αποδίδοντας το θρόισμα των φύλλων πίσω σου σε κάποιο ον με κακές προθέσεις, παρά να αγνοήσεις ένα θρόισμα του θάμνου που κρύβει το θηρευτή σου. Ο φόβος μέσα σε ένα γενικευμένο περιβάλλον αβεβαιότητας είναι καλός σύμβουλος. Ο φόβος προς έναν εμπρόθετο λοιπόν φορέα με κακές προθέσεις, μετατράπηκε σταδιακά, σε φόβο και δέος για έναν φανταστικό και ανθρωπόμορφο εξουσιαστή των πάντων, του οποίου την εύνοια θα (ήθελε να) μπορούσε να αποκτήσει ο κάθε άνθρωπος. Η συνεχής όμως και αμείλικτη πρόοδος της επιστήμης είχε ως συνέπεια τη βαθμιαία εξήγηση των προαναφερθέντων μεταβολών και φαινομένων του περιβάλλοντος και την απόκτηση τέτοιας γνώσης, η οποία στις μέρες μας έχει εκτοπίσει πλήρως την ανάγκη για ύπαρξη του θεού. Επαναλαμβάνω, όχι το θεό (αυτό προσωπικά το θεωρώ δεδομένο), αλλά την ανάγκη για την ύπαρξη του θεού!

Φυσική συνέπεια των ανωτέρω είναι ότι ο θεός στις μέρες μας καθίσταται “άνεργος” και οι περιοχές τις οποίες διαφεντεύει ολοένα και στενεύουν. Πέρα από τις απαντήσεις που ο θεός δεν δίνει, η ενασχόληση με τα της θρησκείας είναι μια υπόθεση αρκετά δαπανηρή. Αντί να καρπωνόμαστε τα οφέλη της αφοσίωσης μας, καλούμαστε να πληρώσουμε επιπλέον. Σε χρόνο, σε χρήμα και σε ψυχικές δυνάμεις! Μυστήρια τελετουργικά, περίπλοκοι και ακατανόητοι ηθικοί κώδικες, τύψεις, προσευχές, νηστείες, σωματικές αυτοτιμωρίες, δωρεές περιουσιών, είναι μόνο μερικές ενδεικτικές δαπάνες από αυτές που καλούνται να πληρώσουν οι πιστοί. Με κανένα αποδεδειγμένο αντάλλαγμα στην παρούσα ζωή. Και φυσικά, μέσα σε όλα, η με κάθε τρόπο υπεράσπιση του πιθανού ανώτατου αφέντη αλλά σίγουρα προστατευομένου μέλους, η οποία οδηγεί τις περισσότερες φορές στη διχόνοια, τη μισαλλοδοξία, έως και σε πολέμους.

Ο “άνεργος” αυτός θεός έχει όλα τα χαρακτηριστικά του τεμπέλη και ακαμάτη γιου μιας οικογένειας. Πρέπει να σπαταλάμε χρόνο και χρήμα για την πάρτη του, πρέπει να ασχολούμαστε γενικότερα μαζί του, λυπόμαστε για το γεγονός ότι δεν συνεισφέρει και δεν ενδιαφέρεται καν να συνεισφέρει στα του σπιτιού και της οικογένειας, ψάχνουμε να του βρούμε ενασχόληση και είμαστε υποχρεωμένοι να ακούμε από αυτόν διάφορα μεγαλόστομα ΘΑ (Θα δουλέψω… θα κάνουμε μια επιχειρηματική κίνηση με κάτι φιλαράκια… θα… θα… θα…). Τον αγαπάμε και τον πονάμε, επειδή μεγαλώσαμε μαζί του, και θα τον υπερασπιστούμε με πάθος, όταν κάποιος τρίτος θα αμφισβητήσει την προσφορά του. Αυτό όμως δεν αλλάζει το γεγονός ότι ο συγκεκριμένος κακομαθημένος τύπος είναι ένα μεγάλο βάρος για την οικογένεια, τα μέλη της οποίας δεν μπορούν να ζήσουν τη ζωή τους όπως θα ήθελαν και όπως δικαιούνται! Η οικογένεια που θα έχει ένα τέτοιο αδιάφορο μέλος στις τάξεις της, δύσκολα θα ορθοποδήσει (όπως θα δούμε και παρακάτω).

Οι θεϊστές, κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο, αν και δεν έχουν κάποιες άμεσες και απτές απολαβές από τον παντοδύναμο άρχοντα τους, ως ανταμοιβή για τους αυτοπεριορισμούς στους οποίους υπόκεινται, εντούτοις αισθάνονται την ανάγκη να υπερασπιστούν το αντικείμενο της λατρείας τους, κάθε φορά που αυτό εκτοπίζεται. Σε αύξουσα ιστορική σειρά, από το βλάσφημο ηλιοκεντρικό σύστημα στην αστρονομία, από τις λιθοσφαιρικές πλάκες στην περίπτωση των σεισμών, από τα φάρμακα και τους γιατρούς στα θέματα υγείας (μέχρι και σήμερα θεωρείται από πολλούς ιαματική η προσευχή), από την εξελικτική βιολογία στο θέμα της προέλευσης του ανθρώπου και από το κοσμικό κράτος στις εκφράσεις της δημόσιας ζωής. Και υπερασπίζονται σθεναρά αυτό το υπερφυσικό ον, γιατί μεγάλωσαν με αυτό, από την ευαίσθητη παιδική τους ηλικία ακόμα, και έμαθαν να το αγαπάνε και να μην βλέπουν τα ελαττώματα του. Έμαθαν να ζούνε με το βάρος και παράλληλα να το δικαιολογούν. “Ναιαιαιαιαιαιαιαιαι…! Αλλά εσύ που τα ξέρεις όλα, τι υπήρχε πριν από το Big Bang;”

Μια Σχετική Έρευνα

Το δυσβάσταχτο βάρος της δαπανηρής θρησκευτικής ζωής, θα μπορούσε να εκτιμηθεί, με μια πρώτη ματιά, στο παρακάτω γράφημα από την έρευνα της Gallup σε 143 χώρες (Religion Provides Emotional Boost to World’s Poor).

Στο ερώτημα “Είναι η θρησκεία σημαντική στην καθημερινή σας ζωή;”, η έρευνα αποκαλύπτει ότι μεταξύ των χωρών στις οποίες το μέσο ετήσιο εισόδημα είναι 2.000 $ ή λιγότερο, το 92% των κατοίκων υποστηρίζουν ότι η θρησκεία αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της καθημερινής τους ζωής. Αντίθετα, μεταξύ των ερωτηθέντων στις πλουσιότερες χώρες – χώρες με μέσο ετήσιο εισόδημα 25.000 $ ή περισσότερο – το ποσοστό αυτό πέφτει στο 44%. Αυτό είναι λίγο πολύ αναμενόμενο, αφού η πρόσβαση στη μόρφωση και στις παροχές ενός υψηλού βιοτικού επιπέδου, αφαιρεί προοδευτικά αρμοδιότητες από το θεό και τον καθιστά “άνεργο”.

Οι ανθρωπολογικές και κοινωνικές επιστήμες πάντως αναφέρουν ότι η διαφαινόμενη αντιστρόφως ανάλογη σχέση θρησκευτικής πίστης και υψηλού βιοτικού επιπέδου είναι αμφίδρομη. Δηλαδή η προσκόλληση στις, από πολλές απόψεις, δαπανηρές θρησκευτικές πρακτικές (θα συστήσω για μια ακόμη φορά το “Και Ο Άνθρωπος Έπλασε Τους Θεούς“) αποτελεί τροχοπέδη στο κυνήγι της μόρφωσης και του υψηλού βιοτικού επιπέδου. Ο Ινδός που πεθαίνει από την πείνα, αρνούμενος να φάει την ιερή αγελάδα, είναι ένα τραβηγμένο αλλά ενδεικτικό παράδειγμα. Και ο θιασώτης του (παρερμηνευόμενου κατά τους χριστιανούς απολογητές) “Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι…” ένα δεύτερο.

Άλλα σημαντικά πορίσματα από την έρευνα:

Η θρησκευτική προσήλωση είναι μεγαλύτερη στις χώρες εκείνες όπου η ανθρώπινη ζωή διακυβεύεται καθημερινά. Προσωπικό σχόλιο, ίσως στις χώρες αυτές να αποτελεί ακόμα εξελικτικό πλεονέκτημα το να φοβάσαι ακόμα και τη σκιά σου!
Η θρησκεία φαίνεται να έχει καλύτερα ψυχολογικά αποτελέσματα στους ανθρώπους, στις περιοχές με υψηλά επί του πληθυσμού ποσοστά θρήσκων. Αυτό ερμηνεύεται από τους ειδικούς κυρίως από την μεγάλη αποδοχή και αναγνώριση των πεποιθήσεων του ατόμου από το σύνολο, καθώς και από την αίσθηση ασφάλειας που παρέχει η ένταξη σε πολυπληθείς ομάδες.

Αντί Επιλόγου

Από τα δεδομένα της παραπάνω έρευνας, ο Δράκος του Schrodinger καταλήγει στο εξής συμπέρασμα: Οι άνθρωποι γενικά στρέφονται στη θρησκεία, όχι τόσο για απαντήσεις, όσο γιατί όταν κάποιος βρίσκεται στα υπόγεια του ανθρώπινου οικοδομήματος, η ένταξη σε μια θρησκεία τον κάνει να αισθάνεται σημαντικός. Μετά την ένταξη αυτή, η θρησκεία θα τον κρατήσει για πάντα στα υπόγεια! Δυστυχώς…

Συνέχεια…

Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο The Schrodinger’s Dragon, όπου γίνεται ο σχολιασμός.