Πού γίνεται ο σχολιασμός;

Στο τέλος του κάθε άρθρου υπάρχει σύνδεσμος για το ιστολόγιο του συγγραφέα, όπου και μπορείτε να αφήνετε τα σχόλιά σας.

Περί του “Αγίου Φωτός”

17 April 2009
Comments Off on Περί του “Αγίου Φωτός”
Αρθρογράφος: Astron


Πλησιάζουν οι ημέρες του Πάσχα και όπως κάθε χρόνο οι πιστοί θα συρρεύσουν κατά χιλιάδες για να λάβουν το “Άγιο Φως”, δηλαδή μία φλόγα η οποία ανάβει υποτίθεται θαυματουργά χωρίς φυσική αιτία μετά από την έγκαιρη μεσολάβηση του δημιουργού του σύμπαντος. Το συγκεκριμένο “θαύμα” το πιστεύει πάρα πολύς κόσμος στην Ελλάδα ενώ είναι καταφανές ότι πρόκειται για μία καλοστημένη απάτη. Μάλιστα το υποδεχόμαστε στη χώρα μας με …τιμές αρχηγού κράτους!

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=S66f87b05oM]

Καταρχήν, εάν ο Θεός ήθελε πράγματι να φανερώσει την παρουσία του, γιατί να το κάνει κρυφά εντός του “Παναγίου Τάφου” και όχι με φανερό τρόπο ώστε να το δουν όλοι (πιστοί και μη πιστοί) την ώρα που γίνεται; Θαύμα το οποίο γίνεται κρυφά δεν είναι απλά ύποπτο, είναι καταδικαστικό για την αληθοφάνειά του.

Σύμφωνα λοιπόν με την βικιπαιδεία “Το Μεγάλο Σάββατο το πρωί πριν από την τελετή του Αγίου Φωτός γίνεται πρώτα ένας σχολαστικός έλεγχος του Παναγίου Τάφου και αμέσως μετά τον σφραγίζουν με το μελισσοκέρι που είχε ετοιμαστεί το πρωί. Ο έλεγχος γίνεται για να διαπιστωθεί ότι δεν υπάρχει οτιδήποτε μέσα στον Πανάγιο Τάφο το οποίο θα μπορούσε να προκαλέσει φωτιά.”
Αφού λοιπόν σιγουρεύονται ότι δεν υπάρχει τίποτα με το οποίο να μπορεί να ανάψει φλόγα, διενεργείται η τελετή κατά την οποία ο Θεός επιλέγει να επέμβει και να καταλύσει τους φυσικούς νόμους.

Για να ισχυριστεί κανείς ότι καταλύονται οι φυσικοί νόμοι και ότι επεμβαίνει ένα υπερφυσικό ον θα έπρεπε να έχει τρανταχτά, εντυπωσιακά στοιχεία. Όμως εδώ έχουμε απλά ένα κερί που υποτίθεται ανάβει από μόνο του. Μια ιδιαίτερα αξιολύπητη ενασχόληση για έναν Θεό…

Αν πιστέψουμε σε ένα τέτοιο “θαύμα”, δημιουργούνται δύο σοβαρά προβλήματα, ένα φιλοσοφικό κι ένα επιστημονικό:

1)Το φιλοσοφικό: Εάν πράγματι αποδεχτούμε ότι υπάρχει ένα υπερβατικό ον το οποίο επεμβαίνει στα ανθρώπινα πράγματα και καταλύει τους φυσικούς νόμους τότε οδηγούμαστε σε μία πολύ δυσάρεστη διαπίστωση. Ότι το ον αυτό συνειδητά επιτρέπει να σκοτώνονται και να υποφέρουν απ’ τις φυσικές καταστροφές τόσοι άνθρωποι ενώ θα μπορούσε κάλλιστα να το αποτρέψει. Και επειδή μιλούμε για φυσικές καταστροφές (σεισμούς, ηφαίστεια, τσουνάμι κλπ) η κλασική χριστιανική ενοχολαγνεία δεν μπορεί να λειτουργήσει και να ρίξει το φταίξιμο στους ανθρώπους όπως κάνει συνήθως. Απ’ ότι φαίνεται ο χριστιανικός Θεός θεωρεί πολύ πιο χρήσιμο να ανάψει ένα κεράκι κάπου στο Ισραήλ παρά να σώσει χιλιάδες ανθρώπους που υποφέρουν και πεθαίνουν απ’ τις ατέλειες του πλανήτη μας (ο οποίος είναι επίσης δικό του δημιούργημα σύμφωνα με τον χριστιανισμό). Τι εχθρικός Θεός! Ένα ον το οποίο θα είχε τη σοφία να δημιουργήσει κόσμους, να δημιουργήσει γαλαξίες και να δημιουργήσει ζωή δεν μπορώ να πιστέψω ότι θα μπορούσε να είναι τόσο μανιακό με τις τελετές και ταυτόχρονα τόσο αδιάφορο προς τα δημιουργήματά του.

2)Το επιστημονικό: ο ορισμός του θαύματος είναι από μόνος του αντιφατικός. Στην ουσία πρόκειται για φυσικούς νόμους οι οποίοι αντιτίθενται στον ίδιο τον εαυτό τους! Ακόμα και εάν δεχόμασταν ότι κάτι τόσο παράλογο μπορεί να γίνει θα έπρεπε να έχουμε τόσο εντυπωσιακά στοιχεία που να μη χωρούν άλλη εξήγηση. Όμως κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει ποτέ στην επιστήμη. Η επιστήμη έχει την ειλικρίνεια να απαντά “δεν ξέρω” και να συνεχίζει την προσπάθεια της ερμηνείας του κόσμου αντί να δίνει εύκολες, βολικές απαντήσεις. Και ειδικότερα, όταν υπάρχει έστω κι ένας -μη θαυματουργός- τρόπος με τον οποίο μπορεί να αναπαραχθεί ένα θαύμα, το θαύμα παύει να υφίσταται, χάνει κάθε αξία. Για παράδειγμα, τί νόημα θα είχε ένα θαύμα το οποίο θα οδηγούσε ένα αντικείμενο να πέσει με επιτάχυνση g=9.81 m/sec² όταν ξέρουμε ότι ήδη τα αντικείμενα στην επιφάνεια της Γης πέφτουν με την ίδια επιτάχυνση; Αντίστοιχα λοιπόν, όταν η αυτοανάφλεξη ενός κεριού είναι κάτι το οποίο εύκολα γίνεται με χρήση κατάλληλων ουσιών, δεν έχουμε κανένα λόγο να πιστέψουμε σε υπερφυσικές παρεμβάσεις ακόμα κι αν δούμε ένα κερί να αυτοαναφλέγεται μπροστά μας.

Βέβαια οι πιστοί του συγκεκριμένου θαύματος, τραβάνε ακόμα παραπέρα το σχοινί ισχυριζόμενοι ότι το “Άγιο Φως” δεν καίει τα πρώτα 33 λεπτά. Παρ’ όλα αυτά όταν το περνούν απ’ τα πρόσωπά τους στο βίντεο λειτουργούν ακριβώς όπως θα λειτουργούσαν …εάν έκαιγε! Δηλαδή το κινούν με πολύ γρήγορη ταχύτητα ώστε να μην προλάβει να κάψει το πρόσωπό τους. Φαίνεται, όσο παραμύθι κι αν σε ποτίσουν, κάποια ένστικτα -όπως αυτό της αυτοσυντήρησης- παραμένουν ισχυρά.

Στο παραπάνω απόσπασμα ο Μιχάλης Καλόπουλος δείχνει ζωντανά στην κάμερα έναν πιθανό τρόπο αυτοανάφλεξης κεριών. Δε ξέρω εάν πράγματι χρησιμοποιούν αυτή τη μέθοδο κατά την αφή του “Αγίου Φωτός”, αλλά απ’ τη στιγμή που υπάρχει έστω κι ένας φυσικός τρόπος αυτοανάφλεξης κεριών δεν υπάρχει κανένας λόγος να μιλήσουμε για θαύμα. Όσο για τις αντιδράσεις των θρήσκων στο βίντεο, είναι το λιγότερο τρομακτικές αφού φτάνουν στο σημείο να χαρακτηρίσουν τον σκεπτικισμό ως …αίρεση!

Συνέχεια…


Το άρθρο αυτό έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο Σπίθες, όπου γίνεται ο σχολιασμός.

Τζάμπα το Μέγαρο!

16 April 2009
Comments Off on Τζάμπα το Μέγαρο!
Αρθρογράφος: Ellinaki


Ο κυριακάτικος Τύπος είναι, ενδεχομένως, ο στόχος κάθε αξιοπρεπούς αρθρογράφου. Φαίνεται όμως ότι τελικά, ορισμένοι συντάκτες επιλέγουν συνειδητά την υποβάθμιση της ύλης τους. Στο σημερινό «Ε» (Τεύχος 939, 12/4/09) εύλογα δημιουργείται μία τέτοια εντύπωση, δεδομένου ότι το «Ε» φημίζεται για την αρθρογραφία καλής ποιότητας. Συγκεκριμένα, το άρθρο του κ. Αποστόλου Διαμαντή με τίτλο «Όλοι για τον ψυχίατρο», μοιάζει περισσότερο με ένα κακόγουστο αστείο προς τους στοιχειωδώς σκεπτόμενους αναγνώστες του περιοδικού, παρά με άρθρο του «Ε».

Ο κ. Διαμαντής, προκειμένου να παρουσιάσει την πρόσφατη επίσκεψη του Dr Irvine Yalom στο Μέγαρο Μουσικής, καταφέρνει και αποτυπώνει τις σκέψεις του μέσω μίας σπάνιας σύζευξης τριών ειδών αρθρογραφίας. Τον κατινίστικο και άνευ ουσίας σαρκαστικό τρόπο γραφής «ποιοτικών» εφημερίδων όπως η Espresso, την έκδηλη μεταφυσική, πνευματική «γιαγιαδολογία», ανιστόρητων χριστιανικών εφημερίδων, όπως η Προς τη Νίκην, και τον απέραντο λαϊκισμό «κίτρινων» εφημερίδων, όπως η Αυριανή.

Κατά τον κ. Διαμαντή, η μοιρολατρία, η δεισιδαιμονία και η ματαιοπονία αποτελούσαν ανέκαθεν λύση στις φιλοσοφικές αναζητήσεις του ανθρώπου, οπότε και θα πρέπει να παραμένουν ως έχουν, παρά την άνθιση του πολιτισμού και των επιστημών. Όπως χαρακτηριστικά, και ελαφρώς αστειευόμενα, αναφέρει:

«Παλιότερα που δεν είχαμε Γιάλομ, μόλις η συζήτηση έφτανε σ’ αυτό το φλέγον θέμα, ο σοφός λαός την είχε βρει τη λύση: «Χτύπα ξύλο, παιδάκι μου!» έλεγε η γιαγιά και τέλος. Πηγαίναμε μετά όλοι χαρούμενοι στις δουλειές μας, απολύτως βέβαιοι για τη νίκη της ζωής. Τώρα, όμως που μορφωθήκαμε, έχουμε κάποιες επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα αυτής της παραδοσιακής μεθόδου και έτσι καλέσαμε τον ειδικό επί του θανάτου. Τον Γιάλομ. Για να μας διαφωτίσει».

Προφανώς, ο σαρκασμός του κ. Διαμαντή στοχεύει στο επιστημονικό έργο του Dr. Yalom, το οποίο δεν φαίνεται να γνωρίζει επαρκώς, αλλά αντιθέτως το προσεγγίζει ως ένας ανίδεος, λαϊκιστής, απογοητευμένος αναγνώστης του. Και φυσικά στην Ελλάδα, ένας απογοητευμένος Ελληναράς αναγνώστης γνωρίζει πολλά περισσότερα πάνω στο επιστημονικό αντικείμενο ενός Καθηγητή Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου του Stanford, από ότι ο ίδιος Καθηγητής. Διότι, κατά τα γραφόμενα του κ. Διαμαντή, όποιος γνωρίζει ιστορία της φιλοσοφίας, γνωρίζει και από επιστήμη. Όπως ο ίδιος γράφει:

«… το θέμα της ψυχής σε σχέση με το σώμα, είναι το πιο κρίσιμο από αιώνες τώρα. Από Πλάτωνα και Αριστοτέλη και μετά κάνει θραύση. Άμα δεν έχεις διαβάσει το «Περί Ψυχής» του Αριστοτέλη, μηδέν εις το πηλίκον. Λέει ο φιλόσοφος: «Η ψυχή είναι αιτία και αρχή του ζωντανού σώματος. Η πηγή της κίνησης και ο σκοπός». […] Το έλυσαν λοιπόν λογικά οι Έλληνες, του έδωσαν στη συνέχεια μία νέα λογική ώθηση και οι Έλληνες χριστιανοί Πατέρες, που ήξεραν καλά την ελληνική μεταφυσική, ο Μέγας Βασίλειος και ο αδελφός του ο Γρηγόριος, και ήρθαν μετά και οι Λατίνοι, ο Αυγουστίνος, ο Ακινάτης και όλοι οι φιλόσοφοι της Δύσης, και το τακτοποίησαν οριστικά. Σου λένε όλοι αυτοί οι σοφοί πως ο άνθρωπος είναι ένα σύνθετο ψυχής και σώματος, το οποίον έχει τη φύση του και πρέπει να φροντίζουμε για την ισορροπία του. Εξ’ ου και ο όρος ανισόρροπος, αυτός δηλαδή που έχει χάσει την ισορροπία ανάμεσα στα δύο».

Κοινώς, αφού οι Δυτικοί φιλόσοφοι έχουν καταπιαστεί με την έννοια της «ψυχής» 2.500 χρόνια τώρα, και έχουν καταλήξει σε διαφόρων ειδών συμπεράσματα, δεν μπορεί να έρχεται ένας ψυχίατρος και να μας φέρνει τα πάνω κάτω. Πόσο μάλλον όταν ο συγκεκριμένος ψυχίατρος στηρίζει τα λεγόμενά του σε ορισμένα σημεία της Επικουρικής φιλοσοφίας! Ή για να γίνει καλύτερα αντιληπτό, ο κ. Διαμαντής δεν μπορεί να δεχτεί ότι η επιστήμη μπορεί να ξεπεράσει τον συντηρητικό κομφορμισμό της χριστιανικής θρησκείας και των φιλοσοφικών αναζητήσεων αιτιοκρατικών φιλοσόφων, όπως ο Αριστοτέλης.

Για τον κ. Διαμαντή, ο συγκεκριμένος κομφορμισμός της χριστιανικής θρησκείας φαίνεται πως τελικά είναι ο τελικός στόχος της φιλοσοφικής αναζήτησης του ανθρώπινου δέους απέναντι στο θάνατο. Όπως χαρακτηριστικά γράφει: «Παλιά έτρεχες στον παπά. Σου ‘ριχνε δυο πατερημά και μετά μια χαρά πέθαινες με την ησυχία σου. Ήρεμος. Και όλοι στο σπίτι ήρεμοι επίσης».

Φαίνεται πως η επιστημονική έρευνα στον χώρο της ψυχιατρικής και ψυχολογίας είναι αρκετά πεζές σε σχέση με τα παραμυθάκια που μας έλεγαν στο κατηχητικό. Οι υποψίες ότι ο κ. Διαμαντής ενδεχομένως να είναι παπαδοπαίδι τελικά, επιβεβαιώνονται με την αρχή του επίλογου του άρθρου του:

«Μόνο που θα πρέπει να του πούμε [του Γιάλομ] την ιστορία του θανάτου του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Είχε αρρωστήσει, είχε αρπάξει κρύωμα, 2 Ιανουαρίου του 1911, και τον περιμένανε οι αδελφές του. Το βράδυ, λοιπόν, ζήτησε ένα βιβλιαράκι με τροπάρια της Πρωτοχρονιάς, έψαλε λίγο, έστριψε και πέθανε σαν πουλάκι. Διότι ήξερε ο σοφός γέρος πως κάποιος τον παρηγορούσε όλα αυτά τα χρόνια που ζούσε, οι άγιοί του δηλαδή, και πως αξιώθηκε να ζήσει ψυχικά μαζί τους. Και τώρα φεύγει ήσυχος. Πως κάπου θα ταξιδέψει».

Και συνεχίζει με την απόλυτη απαξίωση και το ρεζουμέ της υπόθεσης:

«Τι να σου κάνει, δηλαδή, κι ο Γιάλομ, άμα σε τίποτα απολύτως δεν πιστεύεις, παρά μόνο στα υλικά πράγματα; Ο ίδιος, κακώς, παρότι ψυχίατρος, υπερτονίζει το σώμα και την ύλη, μαζί με τον Επίκουρο, και στην ουσία περιφρονεί την αξία της ψυχής. Πάει να τη σώσει ενώ αρνείται την ύπαρξή της! Ξεχνάει, δηλαδή, τον Αριστοτέλη που λέει πως η ψυχή είναι η αρχή του ζωντανού σώματος και αιτία της ζωής. Με τον Επίκουρο, επομένως, που μας προτείνει ως λύση ο Γιάλομ, δεν θα βρούμε την άκρη. Τζάμπα το Μέγαρο».

Ο κ. Διαμαντής ως γνήσιος Χριστιανός λαϊκιστής αντιμετωπίζει καχύποπτα, και με ένα πνεύμα ηττοπάθειας, τον Δυτικό «κουτόφραγκο» που προτάσσει την επιστήμη μπροστά στην δεισιδαιμονία. Επειδή προφανώς έχει μεγαλώσει σε μία χώρα που «όλοι κατέχουν την απόλυτη αλήθεια» και η «σοφία» του λαού είναι υπεράνω όλων, θεωρεί ότι ένας παγκοσμίου φήμης ψυχίατρος και συγγραφέας λειτουργεί παρομοίως. Ότι δηλαδή κατέχει απόλυτες αλήθειες στις οποίες καταλήγει αυθαίρετα. Ενδεχομένως, ο κ. Διαμαντής να μην έχει διαβάσει επιστημονικά άρθρα στα οποία οι συγγραφείς προτείνουν (να το επαναλάβω σε όσους δεν ήταν ξεκάθαρο το bold – προτείνουν) κάποια θεωρία ή προσωπική αντίληψη βάσει επιστημονικών μεθόδων. Ταυτόχρονα, φαίνεται σα να μην έχει εντρυφήσει στη φιλοσοφία του Επίκουρου, η οποία δεν εξαντλείται στο θέμα του υλισμού και μόνο. Σίγουρα πάντως αρνείται επίμονα το γεγονός ότι ο άνθρωπος είναι ένα πολύπλοκο ον με χαρακτηριστικά και δυνατότητες πολύ πιο όμορφες, πολυσύνθετες και δυναμικές από αυτά μίας ψυχρής, πεζής, μονοπρόσωπης, αιτιοκρατικής και μεταφυσικής «ψυχής». Της ίδιας «ψυχής» που ο Χριστιανισμός υιοθετεί, λανθασμένα, με καμάρι από τον Αριστοτέλη προκειμένου να αναδείξει την ιστορική συνέχεια της ελληνικής σκέψης.

Φυσικά όλες αυτές οι απόψεις θα μπορούσαν να τεθούν με πολύ πιο σοβαρό τρόπο και όχι ως το επίσημο άρθρο του «Ε» σχετικά με την επίσκεψη του Yalom στην Ελλάδα. Ίσως πάλι, το άρθρο του κ. Διαμαντή να έγινε τελικώς αποδεκτό από τη Σύνταξη του «Ε» δεδομένου ότι εισερχόμαστε σε «άγιες μέρες», και ενδεχομένως το ποιοτικό περιεχόμενο του περιοδικού να έθιγε τελικά τους αναγνώστες του, εάν δεν υπήρχε έστω και ένα άρθρο που επαινούσε την μοιρολατρία, τη δεισιδαιμονία και την ματαιοπονία της θρησκευτικής «ευλάβειας» και «κατάνυξης» των ημερών.

Συνέχεια…


Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο Το ελληνάκι, όπου γίνεται ο σχολιασμός.

Ο undantag… προσεύχεται! (μέρος δεύτερο)

15 April 2009
Comments Off on Ο undantag… προσεύχεται! (μέρος δεύτερο)
Αρθρογράφος: Undantag

(συνέχεια από το πρώτο μέρος)


Υπό οποιεσδήποτε άλλες συνθήκες, ο ανωτέρω διάλογος θα με είχε κάνει παπόρι – απ’ αυτά τα επικίνδυνα που οι φιλοπάτριδες έλληνες εφοπλιστές δρομολογούν το καλοκαίρι σε νησιά της άγονης γραμμής. Αλλά η Φ είναι λατρεμένη φίλη, και με βοήθησε πολύ όταν πρωτοήρθα ωσάν γκασταρμπάιτερ στις φάμπρικες της Γερμανίας. Κι έπειτα, τι μου ζητάει πια; Να μοιραστώ τη χαρά της – και ένας θεός ξέρει (sic) πόσο τη χάρηκα τη γέννηση της μικρής ανιψούλας μου επί τιμή, και πόσο περιμένω τις βόλτες με το καρότσι την άνοιξη, τις πρώτες μουτζουροζωγραφιές, τις συζητήσεις περί του Προυστ, του Δαρβίνου και του Ντώκινς στην εφηβεία της (χεχεχε, το κρυφό σχολειό ξαναχτυπά!). Υπάρχει διαφορά μεταξύ της ήσυχης συνείδησης και της πνευματικής αρτηριοσκλήρωσης, έτσι δεν είναι;

– «Ξεφτίλλα!»

Η μικροσκοπική πλην τσουχτερή ομπρέλα του προσωπικού μου Τζίμινι Κρίκετ (για να ’μαι ειλικρινής, φέρνει περισσότερο στον Εσταυρωμένο Βάτραχο του Martin Kippenberger – με μια γενειάδα αλά Μαρξ και τη φωνή του Σωτήρη Καλυβάτση!) εξοστρακίστηκε στο ανυποψίαστο κρανίο μου.

Come again?
– «ΞΕΦΤΙΛΛΑ είπα! Τι θα κερδίσει ο άνθρωπος, αν τα ’χει καλλά με τον κόσμο όλλο, χάσει όμως τη συνείδησή του;»
Wow, wow, wow hold it right there frog! Δεν έχεις εσύ το κόπυραϊτ σ’αυτή τη φράση, από πού την ξεπατίκωσες;
– «Άσ’ τα ψόφια! Είσαι ή δεν είσαι ά-θεος; Δεν έχεις το θεό σου – ή μήπως πάλλι τον έχεις; Κι αν όντως δεν τον έχεις, πώς μπορείς να προσευχηθείς σ’ αυτόν; Ουαί Γραμματεύ και Φαρισαίε Υποκριτά.»
– Μα, είναι για καλό σκοπό …
– «Βαστάτε με για θα τον λλοβοτομήσω με το κουταλλάκι του τσαγιού! ‘Exitus acta probat?’ Από πότε βρε χαϊβάνι η πρόθεση καθαγιάζει την πράξη; Ιερό Αυγουστίνο θα σε κάνω; Δε με γίνεσαι καλλύτερα Αυγουστίνος Καντιώτης να γελλάσει και λλίγο το πικραμένο μας αχείλλι;»
– Μα ο Dawkins λέει…
– «Τσου ρε Λλάκη που θα με πεις εμένα τι λλέει ο Dawkins» (Ο μαρξιστικός μου βάτραχος-καθοδηγητής ήταν προφανώς γυρίνος στις χαβούζες της Θέρμης) «Έλλα παππού μου να σε δείξω τ’ αμπελλοχώραφά σου!». «Ορίστε το σχετικό χωρίο, ξεστραβώσου!»

Και, φυσικά, μπορούμε να διατηρήσουμε τη συναισθηματική αφοσίωσή μας στην πολιτισμική και λογοτεχνική παράδοση του ιουδαϊσμού, του χριστιανισμού ή του ισλάμ, λόγου χάριν ,και να παίρνουμε ακόμη και μέρος σε θρησκευτικές τελετές όπως σε γάμους και κηδείες, χωρίς να πιστεύουμε στις υπερφυσικές πεποιθήσεις που ιστορικά συνοδεύουν τις εν λόγω παραδόσεις. Μπορούμε να εγκαταλείψουμε την πίστη στον Θεό χωρίς να χάσουμε την επαφή μας με μια πολύτιμη κληρονομιά.

Richard Dawkins, Η περί θεού αυταπάτη, εκδόσεις Κάτοπτρο 2007, κεφάλαιο 9 τελευταία παράγραφος, σελ.379

– «Τι λλέει λλοιπόν ο Dawkins; Ότι μπορείς να παραστείς σε μια θρησκευτική τελετή αντί να βομβαρδίσεις το ναό με βρωμούσες δε λλέει; Λλέει πουθενά ότι πρέπει να συμμετάσχεις ενεργά ως υποκριτής, έστω κομπάρσος, στο όλλο θέατρο του παραλλόγου; Εεε; Για κοίτα με στα μάτια λλοιπόν κι εξηγήσου!»
– …
– «Δε μιλλάας ε; Καλλώς. Άσ’ την για σήμερα. Αλλλά πρωί-πρωί αύριο θα πας να της εξηγήσεις πως έχουν τα πράγματα.»

Εκείνο το βράδυ, δεν έκλεισα μάτι. Ο συνειδησιακός μου αριστεροβάτραχος είχε δίκιο – φως φανάρι. Άλλο μια εθιμοτυπική επίσκεψη στην εκκλησία (ως φιλότεχνος-φιλόμουσος, ποτέ δεν είχα τέτοιο κόλλημα-κώλυμα) – και άλλο η προσευχή, που απευθύνεται στο ον εκείνο που ισχυρίζομαι πως δεν πιστεύω. Κατά το τυπικό της, η Fürbitte δεν είναι μια απλή ευχή – έκφραση επιθυμίας (εύχομαι να μη βρέχει αύριο, εύχομαι να πέσει επιτέλους το τεκνό στο γυμναστήριο, εύχομαι να ανεβεί ο CAC40). Αρχίζει με τα λόγια: “Für [όνομα], ich bitte um [πράγμα-κατάσταση-ιδιότητα]” [Υπέρ του/της -, παρακαλώ για -]. Και ο παπάς απαντά: “Darum bitten wir Dich, ο Gott” [Γι’ αυτό σε παρακαλούμε, Θεέ] μην αφήνοντας καμία αμφιβολία ποιος είναι ο αποδέκτης αυτού του αιτήματος και από ποιον υποτίθεται ότι εξαρτάται η πραγματοποίησή του.

(Σας μιλάει ο αυτόματος τηλεφωνητής του Θεού: αν και πανταχού παρών, αυτή τη στιγμή λείπω. Αν και παντογνώστης, αφήστε τη Fürbitte σας μετά το χαρακτηριστικό πλάγιο ήχο και – αν και παντοδύναμος και τα πάντα πληρών – θα επικοινωνήσω εγώ μαζί σας, εν ευθέτωι.)

Συνέχεια…


(η συνέχεια στο επόμενο)


Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο Εξαιρετικά ή κατ’ εξαίρεσιν, όπου γίνεται ο σχολιασμός.

O undantag… προσεύχεται! (μέρος πρώτο)

14 April 2009
Comments Off on O undantag… προσεύχεται! (μέρος πρώτο)
Αρθρογράφος: Undantag

Μίνι-διήγημα σε συνέχειες – βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα


«Γμτμ, έχω αργήσει».

Φουριόζος ως άλλος Λευκός Κούνελος στην Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων, ανέβαινα δύο-δύο τα σκαλιά της προαστιακής καθολικής εκκλησίας, ένα παγωμένο πρωινό του περασμένου Φλεβάρη. Τα σκαλιά γλιστρούσαν άσχημα – αλλά μάλλον η Παρθένος Μαρία, στην οποία είναι αφιερωμένη η εκκλησία, με πήρε υπό την σκέπην της. Ξεσκεπάστηκα γρήγορα-γρήγορα και άνοιξα τη βαριά πόρτα, που υποχώρησε μουγκρίζοντας αιρετικά παπιστικά τεριρέμ. Μέσα, η – μέτρια – χορωδία έφτυνε τα καταληκτικά ακόρντα ενός γλυκανάλατου ύμνου – δυστυχώς, όχι του τελευταίου. Και αυτοί είχαν αργήσει! Αδρεναλίνη, στοπ. Ανάσα. Δε φτύνουμε κάτω, ακόμη και αν είμαστε κρυωμένοι. Κοιτώντας με κατάνυξη τα πλακάκια, κατευθυνόμαστε, όλο συστολή, προς το στασίδι των υπολοίπων αθεοκαθαρμάτων (reservé, πίσω αριστερά να μη μας βλέπει ο συνοδός καθηγητής, εεεε ο παπάς ήθελα να πω), που μας κοιτούν σκασμένοι στα γέλια. Παντού υπάρχουν οάσεις για τον ορθολογιστή ταξιδευτή στας ερήμους της δεισιδαιμονίας.

Σπάνια παρίσταμαι σε γάμους και βαφτίσια (κηδείες, δόξα να’ χει ο Βούδας, δεν αξιωθήκαμε πολλές στο σόι – και λίγοι είναι οι ξένοι που θα θελα να πάω για να καρατσεκάρω αν όντως τα ’χουν τινάξει). Όταν παρίσταμαι στην Ελλάδα, συνήθως κάνω παρέα στους αρειμάνιους καπνιστές του προαυλίου – που ποτέ δεν κατάλαβα γιατί δεν καπνίζουν μέσα: έτσι και αλλιώς, μέσα στα σύννεφα του λιβανιού, ποιος θα τους πάρει χαμπάρι; Τώρα όμως, ένεκα η ρουφιάνα η περίστασις, έπρεπε να παραστώ στα ενδότερα. Ντούρος. Κουστουμαρισμένος. Ξυρισμένος (χα!). Χαμογελαστός. Εν κατανύξει.

Ο λόγος: η καλή μου φίλη, συνάδελφος, γειτόνισσα (κακούργα, δολοφόνισσα) confidente, Φ βάφτιζε την πρωτότοκη, πεντάκιλη, ξανθομαλλούσα κοράκλα της. Με όνομα μισό ελληνικό. Κατά το καθολικό τυπικό. Χοροπηδούντος ενός παπά ογδοήκοντα φθινοπώρων – στενού συγγενή – άσχετο αν το Alzheimer δεν τον άφηνε να το θυμηθεί. Με χορωδία. Εν δόξηι και τιμήι. Με λίαν πρωτότυπες ιδέες για την διοργάνωση του πολύ μυστηρίου αυτού Μυστηρίου:

– Αν ήσουνα καθολικός, θα τη βάφτιζες μαζί με την αδελφή μου, ήθελες δεν ήθελες!

– [Σ’ ευχαριστώ, ω ανύπαρκτε Θεέ των Ορθοδόξων, τουλάχιστον απ’ αυτό το ρεζιλίκι, με γλίτωσες!] Ως αναρχοκομμουνιστής περιστασιακός οπαδός του Ιπτάμενου Μακαρονοτέρατος, τι κερδίζω;

– Μην ανησυχείς, κάτι θα βρεθεί και στο νουμεράκι σου! Έχεις υπ’όψιν σου τι είναι η Fürbitte;

– [Bite? Bite? Ναι, κάτι έχω ακουστά…] Ποιος Θανάσης;

– Μη με διακόπτεις, τέρας! Fürbitte κατά την καθολική παράδοση είναι μια προσευχή, κατά την οποία ο προσευχόμενος εκθέτει και απαριθμεί ό,τι εύχεται στο νεογνό. Κατά την καθολική παράδοση, ετερόδοξοι δύνανται να προσεύχονται μαζί μας κατ’ αυτόν τον τρόπο. Αυτό θα κάνεις – μαζί με τους Χ, Ψ, Ω – καθένας σας στη μητρική του γλώσσα πρώτα. Και μετά στα γερμανικά. Θα σε βοηθήσω στη μετάφραση.

– [($^@#*$^ ] Μα εγώ είμαι αθ…

– Λεπτομέρειες! Σου είπα, ο καθένας επιτρέπεται να το κάνει. Κάτι θα βρεις. Και κοίτα μην αργήσεις!

– [($^@#*$^ ]…

Συνέχεια…


(η συνέχεια στο επόμενο)


Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο Εξαιρετικά ή κατ’ εξαίρεσιν, όπου γίνεται ο σχολιασμός.

Διπλή γιορτή

12 April 2009
Comments Off on Διπλή γιορτή
Αρθρογράφος: Αόρατη Μελάνη

Το άρθρο γράφτηκε λίγο πριν την 25η Μαρτίου 2009.


Και ήρθε το πλήρωμα του χρόνου, και ήγγικεν η ώρα της μεγάλης μας εθνικής εορτής.

Αυτή τη φορά όμως ήμουν προετοιμασμένη ψυχολογικά. Δεν σοκαρίστηκα όσο είχα σοκαριστεί την πρώτη φορά που έσκασε μύτη το σχετικό φυλλαδιάκι μέσα στο καλαθάκι του πενταετούς βλαστού μου. Αυτή τη φορά το περίμενα. Και ήρθε:

Αυτή τη φορά, βλέπετε, η εορτή δεν ήταν μόνον εθνική. Ήτανε και θρησκευτική.

Διπλή γιορτή!

Ρώτησα την κόρη μου αν θέλει να μάθει το ποίημα και να το πει στη γιορτή. Μου απάντησε “δεν ξέρω” που στην προσωπική της ιδιοδιάλεκτο σημαίνει “μάλλον όχι”. Το έχωσα σε μια γωνιά της βιβλιοθήκης κι εγώ και ησύχασα. Τη μέρα της γιορτής το πιθανότερο είναι να “αρρωστήσει” και να μην παρευρεθεί, όπως “αρρώστησε” και την 28η Οκτωβρίου. Όταν μεγαλώσει λίγο, με το καλό, και μπορώ να της εξηγώ κάποια πράγματα, ας αποφασίσει μόνη της αν θα συμμετάσχει στις εθνοθρησκευτικές πανηγύρεις ή όχι.

Και κάθομαι τώρα και αναρωτιέμαι, για άλλη μια φορά, τι σχέση έχει ο φάντης με το ρετσινόλαδο. Τι σχέση έχει η κρατική παιδεία με τη χριστιανική μυθολογία. Τι δουλειά έχει ο κρίνος του Γαβριήλ (με το συμπάθιο) με τη μόρφωση και τη διαμόρφωση του χαρακτήρα των παιδιών μας. Τι να τους έχει πει η δασκάλα τους για το θέμα αυτό.

Τι γίνεται άραγε όταν υπάρχει στην τάξη κάποιο αλλόθρησκο παιδάκι; Του δίνουν κι αυτουνού να πει ποιηματάκι; Το αφήνουνε να χαζεύει τα άλλα που λένε ποίημα, όλοι-όλοι αντάμα και ο ψωριάρης χώρια; Ξεδιαλέγουνε τα ποιήματα και στους αλλόθρησκους παραλείπουν τις θρησκευτικές αναφορές, αφήνοντας μόνο τις εθνικές; (να μην ανοίξω το θέμα του τι κάνουν όταν είναι και αλλόθρησκο και αλλοεθνές το παιδάκι). Και με εμάς, που είμαστε άθεοι και η δασκάλα το ξέρει, τι γίνεται; Τόσο ασήμαντο της φαίνεται αυτό, ώστε ελαφρά τη καρδία έδωσε στο παιδί μου να μάθει αυτό το ποίημα; Ή μήπως την έχει δει ιεραπόστολος και κοιτάζει να φωτίσει το μυαλό του δυστυχισμένου παραπλανημένου άθεου τέκνου;

Παρακαλώ θερμά όσους χριστιανούς διαβάζουν αυτό το άρθρο και σκέφτονται “Έλα μωρέ τώρα, σάμπως τι θα πάθει; Δεν είναι και τίποτε σπουδαίο να πει ένα ποίημα το παιδάκι”, ας σκεφτούν πώς θα ένιωθαν αυτοί αν ζούσαν σε μουσουλμανική χώρα και το παιδί τους ερχόταν σπίτι με την οδηγία να αποστηθίσει ένα ποίημα που υμνεί τη δόξα του προφήτη Μωάμεθ – και σαν να μην έφτανε αυτό, να ήταν υποχρεωμένοι να το βοηθήσουν οι ίδιοι να το μάθει, μια που το παιδί δεν ξέρει ακόμη ανάγνωση.

Φυσικά το περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο. Όλο το χρόνο δεν είχα δει μια εργασία από τα χέρια του παιδιού μου και παραμονές χριστουγέννων είδα να καταφθάνουν εν αφθονία αγγελουδάκια, αγιοβασιλάκια, καρτούλες, κηροπήγια.

Στη γιορτή των χριστουγέννων η τάξη παρουσίασε μια παράσταση με θέμα τη γέννηση του Χριστού. Η κόρη μου είχε ντυθεί αγγελουδάκι, δηλαδή κομπάρσος, όπως και όλα τα παιδιά που περίσσεψαν μετά το casting των πρώτων και δεύτερων ρόλων (Ιωσήφ, Μαρία, Μάγοι, βοσκοί). Σε περίπτωση που αναρωτιέστε γιατί της το επέτρεψα παρά το γεγονός ότι είμαστε άθεοι, σκεφτείτε πώς θα αισθανόταν αν απείχε από μια τόσο θεαματική γιορτή όπου θα συμμετείχαν όλοι οι συμμαθητές της.

Εικόνα

Τα παιδάκια μπήκαν στην αίθουσα, ντυμένα ανάλογα με το ρόλο τους, και στάθηκαν στο κέντρο. Πριν ξεκινήσει η παράσταση, η δασκάλα τα ρώτησε:

– Τι γιορτάζουμε σήμερα παιδάκια;

– Τη γέννηση του Χριστού!

– Γιατί ήρθε ο Χριστός στον κόσμο;

– Για να μας σώσει από τις αμαρτίες μας!

Τι λογής αμαρτίες μπορεί να κουβαλά ένα πεντάχρονο; Και σε τι θα το ωφελήσει να του χώσουμε το κεφάλι την έννοια της “αμαρτίας” σε αυτήν την τρυφερή ηλικία; Στην καλύτερη περίπτωση θα το μπερδέψει, στην χειρότερη θα του προκαλέσει φοβίες, ενοχές, ανασφάλειες. Και συνεχίζει τις ερωτήσεις, εκμαιεύοντας από τα παιδιά την ιστορία με τη σφαγή των νηπίων. Τι έχει να προσφέρει στα παιδιά αυτός ο μύθος; Είναι δυνατόν να τα ωφελεί η αφήγηση της στυγνής σφαγής δεκάδων βρεφών; Είναι δυνατόν να θεωρείται χαρμόσυνο το γεγονός ότι ένα και μόνο βρέφος διέφυγε (ήταν γιος του αφεντικού βλέπεις αυτός!) ενώ όλα τα άλλα σφαγιάστηκαν; Είναι δυνατόν να λέγεται παιδεία αυτό;

Από κουβέντες με την κόρη μου, όσο το δυνατόν πιο διακριτικές, ξέρω ότι η δασκάλα τους έχει μιλήσει επίσης και για τον διάβολο. Προσπαθώ να εξηγώ στη μικρή ότι όλα αυτά είναι παραμύθια, ότι οι άνθρωποι έχουν την τάση να προσωποποιούν τους φόβους και τις ελπίδες τους, ότι ο διάβολος είναι ένα μυθικό πλάσμα σαν τους δράκους και τα τέρατα των παραμυθιών, αλλά τι να το κάνεις αυτό; Όταν η δασκάλα μιλάει με φωνή σοβαρή και κατανυκτική μέσα στην τάξη για το τρομερό αυτό πλάσμα, προειδοποιώντας τα παιδιά για τους κινδύνους που ελλοχεύουν, τι ισχύ θα έχουν τα δικά μου λόγια μέσα στο μυαλό του παιδιού; Στην ηλικία που βρίσκεται, δεν ξεχωρίζει ακόμη την αλήθεια από τη φαντασία. Μπορεί να “ξέρει”, επειδή της το λέω, ότι ο διάβολος δεν υπάρχει “στ’ αλήθεια”. Αυτό όμως δεν θα την εμποδίσει να τρομοκρατηθεί από την περιγραφή του, με τον ίδιο τρόπο που θα την τρομοκρατούσε ένα παραμύθι με τέρατα ή με φαντάσματα, κι ας “ξέρει” ότι δεν υπάρχουν.

Αναρωτήθηκα λοιπόν κάποια στιγμή αν όλα αυτά είναι πρωτοβουλίες της δασκάλας ή προβλέπονται από το πρόγραμμα σπουδών. Τι προβλέπει λοιπόν το κράτος για τη διδασκαλία των θρησκευτικών;

Από την τρίτη δημοτικού και μετά το πρόγραμμα προβλέπει μάθημα θρησκευτικών (προαιρετικό για όλους, ακόμη και για βαπτισμένους χριστιανούς, αντίθετα με αυτό που θέλησε να μας κάνει να πιστέψουμε ο κύριος Στυλιανίδης με τις δηλώσεις του περί ετεροδόξων και μόνο). Τι γίνεται όμως στις προηγούμενες τάξεις, δηλαδή στο νηπιαγωγείο και στις δυο πρώτες τάξεις του δημοτικού; Θεωρητικά, δεν υπάρχει μάθημα θρησκευτικών, επομένως δεν υπάρχει και πρόβλημα για τους ετερόδοξους.

Είναι όμως έτσι τα πράγματα;

Οι πάμπολλες χριστιανικές αναφορές που γίνονται στο γενικότερο πλαίσιο των “ελληνικών” παραδόσεων, δεν συνιστούν διδασκαλία θρησκευτικών; Όταν η μεγαλύτερη σχολική γιορτή είναι τα χριστούγεννα, όταν τα παιδιά απαγγέλουν ποιήματα για τον ευαγγελισμό της θεοτόκου, όταν οι χριστιανικοί μύθοι διδάσκονται σε όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς σε διάφορες ώρες και σε διάφορα πλαίσια, όταν τα παιδιά ζωγραφίζουν αγγελουδάκια και πασχαλινά αυγά, πώς μπορούμε να λέμε ότι δεν γίνεται μάθημα θρησκευτικών;

Όπως μας πληροφορεί το ΦΕΚ 303 της 13ης Μαρτίου 2003:

“Στο Νηπιαγωγείο και στις δύο τάξεις του Δημοτικού (Α και Β) όπου απουσιάζει από το Ωρολόγιο Πρόγραμμα το μάθημα των θρησκευτικών, στο πλαίσιο της ανάπτυξης της θρησκευτικής συνείδησης του παιδιού, μπορεί να λαμβάνονται θέματα και αφορμές από το μάθημα της “Μελέτης του Περιβάλλοντος”. Το μάθημα αυτό μπορεί να συνδεθεί με τη θρησκευτική αγωγή, αφού οι σκοποί του αναφέρονται στην ανάπτυξη της προσωπικότητας, στην καλλιέργεια οικουμενικών και πανανθρώπινων αξιών και στην ανάπτυξη της ελληνικής μας ταυτότητας και συνείδησης με βάση την πολιτιστική μας κληρονομιά”.

Στην ουσία δηλαδή, όλα επαφίενται στην διακριτική ευχέρεια του δασκάλου. Και τουλάχιστον στο δημοτικό κάπως οριοθετείται το πράγμα, τα θρησκευτικά θέματα στις δυο πρώτες τάξεις υποτίθεται ότι περιορίζονται στο μάθημα της μελέτης του περιβάλλοντος (αν είναι ποτέ δυνατόν, σε λίγο θα τα χώσουν και στα μαθηματικά, μήπως ο θεός δεν είναι ο μέγας γεωμέτρης του σύμπαντος;). Στο νηπιαγωγείο ανά πάσα στιγμή κάθε δάσκαλος μπορεί να μιλήσει για θρησκευτικά θέματα με όποιον τρόπο και για όση ώρα του καπνίσει.

Πλησιάζει το πάσχα, και η καρδιά μου σφίγγεται. Σίγουρα η δασκάλα θα τους μιλήσει για τα πάθη του Ιησού, για τη μαστίγωση, για τη σταύρωση, για το αγκάθινο στεφάνι. Θα ήθελα να μπορούσα να απαλλάξω το παιδί μου από την υποχρέωση να υποστεί αυτήν την τρομολάγνα αφήγηση. Θα ήθελα να μπορούσα να το απαλλάξω από την επαφή με τη φρίκη των βασανιστηρίων και την κακία των ανθρώπων. Πώς όμως να το κάνω; Να μην το στείλω στο σχολείο για ένα μήνα, ας πούμε; Μα είναι λύση αυτό; Αλλωστε, ακόμη κι έτσι, δεν μπορώ ποτέ να είμαι σίγουρη για το τι θα ακούσει στην τάξη και πότε θα το ακούσει.

Είναι φανερό ότι ο νόμος χρειάζεται να αλλάξει. Και όχι μόνο ο νόμος, αλλά και το Σύνταγμα. Και για να γίνει κάτι τέτοιο, χρειάζεται πολιτική βούληση, είδος απειλούμενο με εξαφάνιση στην Ελλαδάρα μας. Γιατί οι πολιτικοί κοιτάνε μην τυχόν δυσαρεστήσουν τους ρασοφόρους και χάσουν ψηφοφόρους, και χαϊδεύουν τα αυτιά τους όσο τους έχουν ανάγκη, και μιλούν για εθνικές παραδόσεις εννοώντας χριστιανικές, λες και το γονίδιο της χριστιανοσύνης είναι συνδεδεμένο με αυτό της ελληνοπρέπειας, το ξέρουμε το ποίημα.

Το ξέρουμε απέξω και ανακατωτά.

Συνέχεια…


Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο Αόρατη Μελάνη, όπου γίνεται ο σχολιασμός.